Arpacık
Arpacık (hordeolum), göz kapağındaki bezlerin bakteriyel enfeksiyonudur. Belirtileri arasında ağrılı kırmızı şişlik, hassasiyet, sulanma ve iltihap noktası yer alır. Genellikle kirli ellerle göze dokunma, makyaj paylaşımı, blefarit gibi faktörler risk oluşturur. Tanı fizik muayene ile konur; çoğu durumda ek test gerekmez. Tedavide sıcak kompres ve hijyen ön plandadır; antipatik kullanılmamalıdır. 1 haftada geçmeyen veya şiddetli arpacıklar için doktora başvurulmalıdır. Korunma için el yıkama, lens bakımı ve bağışıklık desteği önemlidir.
Arpacık Nedir?
Arpacık (hordeolum), göz kapağındaki yağ bezlerinin veya kirpik foliküllerinin bakteriyel enfeksiyonu sonucu oluşan ağrılı, kırmızı bir şişliktir. Genellikle Staphylococcus aureus bakterisi neden olur. Göz kapağının iç veya dış kısmında görülebilir. Dış arpacık, kirpik dibindeki bezlerde; iç arpacık ise göz kapağının iç yüzeyindeki meibomius bezlerinde gelişir. Arpacık bulaşıcı değildir, fakat enfeksiyonun yayılmasını önlemek için hijyene dikkat edilmelidir.
Belirtileri Nelerdir?
Arpacık belirtileri şunlardır:
- Göz kapağında kızarıklık ve şişlik
- Ağrı, hassasiyet ve yanma hissi
- Gözde sulanma veya akıntı
- Işığa karşı hassasiyet
- Şişliğin üzerinde küçük bir iltihap noktası (genellikle sarı-beyaz renkte)
- Bazen göz kapağında kabuklanma
Belirtiler genellikle birkaç gün içinde kendiliğinden iyileşir. Ateş, yaygın kızarıklık veya görme değişikliği olursa derhal doktora başvurunuz.
Nedenleri ve Risk Faktörleri
Arpacık, genellikle bakterilerin neden olduğu bir enfeksiyondur. Risk faktörleri şunlardır:
- Kirli ellerle göze dokunmak
- Makyaj malzemelerini paylaşmak veya eski kozmetikler kullanmak
- Kontakt lensleri uygun şekilde temizlememek
- Blefarit (göz kapağı iltihabı) gibi kronik göz sorunları
- Diyabet, cilt sorunları (egzama, rosacea) gibi sistemik hastalıklar
- Stres ve yorgunluk bağışıklık sistemini zayıflatarak riski artırabilir
Arpacık çoğu kişide birkaç kez görülebilir.
Tanı Nasıl Konur?
Arpacık tanısı genellikle fiziki muayene ile konur. Göz doktoru, göz kapağını ve şişliği inceleyerek tanıyı belirler. Çoğu durumda ek test gerekmez. Ancak sık tekrarlayan veya şiddetli arpacıklarda, altta yatan bir hastalık olup olmadığını değerlendirmek için kan testi yapılabilir. Şişlik geçmiyor, büyüyor veya çok sayıda arpacık çıkıyorsa mutlaka uzmana görünün.
Tedavi ve Korunma
Arpacık tedavisinde ilk adım ev bakımıdır:
- Günde 3-4 kez 5-10 dakika boyunca sıcak kompres uygulayın. Ilık havlu veya pamuk kullanarak göz kapağına koyun.
- Kompres sonrası temiz bir parmak ucuyla hafifçe masaj yaparak iltihabın boşalmasına yardımcı olun.
- Asla arpacığı sıkmayın veya patlatmayın; bu enfeksiyonu yayabilir ve komplikasyonlara yol açabilir.
- Göz kapağı hijyenine dikkat edin; göz makyajı kullanmayın, kontakt lens takmayın.
- Doktor önerisi olmadan antibiyotik krem veya damla kullanmayın.
Eğer ev bakımına rağmen arpacık 1 hafta içinde geçmezse, büyürse veya şiddetli ağrı olursa doktora başvurun. Doktor, antibiyotikli merhem veya damla reçete edebilir. Nadiren iltihap boşaltma işlemi gerekebilir.
Korunmak için:
- Ellerinizi sık sık yıkayın, gözlerinize dokunmaktan kaçının.
- Kişisel havlu ve makyaj malzemesi kullanın.
- Kontakt lenslerinizi temiz tutun ve uygun solüsyonla saklayın.
- Makyajınızı her gece mutlaka temizleyin.
- Sağlıklı beslenme ve düzenli uyku ile bağışıklığınızı güçlü tutun.
Sık Sorulan Sorular
Arpacık bulaşıcı mıdır?
Arpacık genellikle bulaşıcı değildir. Ancak, iltihap akıntısı başka birinin gözüne temas ederse nadiren enfeksiyon geçebilir. Bu nedenle havlu, yastık kılıfı gibi eşyaları paylaşmamak ve hijyene dikkat etmek önerilir.
Arpacık nasıl geçer?
Çoğu arpacık kendiliğinden iyileşir. Günde 3-4 kez sıcak kompres uygulamak, kan dolaşımını artırarak iltihabın boşalmasına yardımcı olur. Asla sıkılmamalı, temiz tutulmalı ve makyaj yapılmamalıdır.
Arpacık kaç günde iyileşir?
Hafif arpacıklar genellikle 3-5 günde kendiliğinden iyileşir. Daha büyük veya iç arpacıklar 1-2 hafta sürebilir. Uzun süren veya şiddetlenen durumlarda doktora danışmak gerekir.
Arpacık çıkmasını nasıl önleyebilirim?
Ellerinizi düzenli yıkayın, gözlerinize dokunmaktan kaçının. Makyaj malzemelerinizi paylaşmayın ve periyodik olarak yenileyin. Kontakt lenslerinizi temiz taliimatlara uygun bakım yapın. Ayrıca sağlıklı beslenme ve yeterli uyku bağışıklığı destekler.
Arpacık için ne zaman doktora gitmeliyim?
Şişlik 1 haftadan uzun sürerse, çok büyürse, şiddetli ağrı yaparsa, görme bulanıklığı olursa veya sık sık tekrarlıyorsa mutlaka bir göz doktoruna başvurmalısınız. Ayrıca ateş, kızarıklığın yayılması durumunda acil tıbbi yardım alın.
Kendi durumunuzu yazın, Arpacık ile ilgilenen uzman doktorlara ücretsiz iletelim; yanıtı e-postanıza gelsin.
Bu konuda kendi sorumu sor →