Mesane Kanseri

Mesane Kanseri Nedir?

Mesane kanseri, idrar kesesinin iç yüzeyini döşeyen hücrelerin kontrolsüz şekilde çoğalması sonucu oluşan kötü huylu bir tümördür. İdrar kesesi (mesane), böbreklerden gelen idrarı depolayan ve dışarı atmak üzere kasılan bir organdır. Bu kanser türü çoğunlukla mesanenin ürotelyal epitel hücrelerinden kaynaklandığı için ürotelyal karsinom olarak da adlandırılır. Dünyada erkeklerde en sık görülen yedinci kanser türüdür; kadınlarda daha az görülür ancak daha ileri evrede teşhis edilebilmektedir. Yeni vakaların büyük çoğunluğu 60 yaş üzerindedir ve sigara içenlerde risk belirgin şekilde artmıştır.

Belirtileri Nelerdir?

En sık görülen ve çoğunlukla ilk belirti olan idrarda kanamadır (hematüri). Bu kanama ağrısız olabilir; idrarın rengi pembe, kırmızı veya kola rengine dönebilir. Kanama bazen kendiliğinden geçer ve bu durum hastayı yanıltabilir. Bazı hastalarda kanama yalnızca idrar tahlilinde mikroskobik düzeyde saptanır. Diğer belirtiler şunlardır:

• Sık idrara çıkma
• Ani idrar yapma hissi (urgency)
• İdrar sırasında yanma veya ağrı
• İdrar akışında zayıflama
• Gece sık sık uyanıp idrara gitme
• İleri evrede bel, kasık veya pelvik ağrı, kilo kaybı ve yorgunluk

Uyarı: İdrarınızda kan fark ederseniz, bu her zaman mesane kanseri anlamına gelmez; ancak başka basit nedenlerle de oluşabilir. Kesin nedeni belirlemek için vakit kaybetmeden bir üroloji uzmanına başvurmalısınız. Erken tanı hayat kurtarır.

Nedenleri ve Risk Faktörleri

Mesane kanserinin kesin nedeni bilinmemekle birlikte, bazı risk faktörleri tanımlanmıştır:

• Sigara kullanımı: En önemli önlenebilir risk faktörüdür. Tütün dumanındaki kanserojen maddeler idrarla atılır ve mesane epiteli ile uzun süre temas eder.
• Kimyasal maruziyet: Boya, tekstil, deri, lastik, kimya ve matbaa sektörlerinde çalışanlarda anilin, benzidin ve beta-naftilamin gibi aromatik aminler riski artırır.
• Kronik mesane irritasyonu: Uzun süreli idrar yolu enfeksiyonları, mesane taşları, kalıcı idrar sondası kullanımı ve parazit enfeksiyonu (schistosomiasis) riski yükseltebilir.
• Pelvik radyasyon ve bazı ilaçlar: Rahim veya prostat kanseri nedeniyle alınan radyoterapi ve bazı kemoterapi ilaçları (siklofosfamid) riski artırabilir.
• Aile öyküsü ve genetik yatkınlık: Birinci derece yakınlarında mesane kanseri olanlarda hastalık daha sık görülür.
• Yaş, cinsiyet ve ırk: Genellikle 60 yaş üzerinde, erkeklerde ve beyaz ırkta daha yaygındır.

Tanı Nasıl Konur?

Tanı için hastanın şikayetleri ve risk faktörleri değerlendirilir. Ardından şu yöntemler uygulanır:

• İdrar tahlili ve sitoloji: İdrarda kan ve anormal hücre varlığı araştırılır.
• Sistoskopik inceleme: İnce ve esnek bir kamera ile mesanenin içi doğrudan görülür; şüpheli bölgeler tespit edilir.
• Transüretral rezeksiyon (TUR-M): Sistoskopi sırasında tümör dokusundan örnek alınır ve patolojik incelemeye gönderilir. Bu işlem hem tanı koyar hem de yüzeysel tümörlerde ilk tedavi basamağını oluşturur.
• Görüntüleme yöntemleri: Bilgisayarlı tomografi (BT), manyetik rezonans görüntüleme (MR) veya ürografi ile tümörün yayılımı, lenf nodu tutulumu ve uzak metastazlar değerlendirilir. PET-CT, şüpheli metastaz varsa kullanılabilir.

Elde edilen verilerle hastalığın evresi ve derecesi belirlenir; tedavi planı buna göre yapılır.

Tedavi ve Korunma

Tedavi; tümörün kas tabakasına invazyonu, derecesi, hastanın yaşı ve genel sağlık durumu göz önüne alınarak planlanır. Multidisipliner yaklaşım esastır.

• Cerrahi: Yüzeysel tümörlerde TUR-M uygulanır. Kas invaziv tümörlerde radikal sistektomi (mesanenin tamamen çıkarılması) gerekebilir. İdrar yolunu sağlamak için ileal loop veya ortotopik neobladder (yeni mesane) gibi yöntemler kullanılır.
• BCG immünoterapisi: Yüzeysel ve yüksek dereceli mesane kanserlerinde, ameliyat sonrası nüks riskini azaltmak için mesane içine BCG (verem aşısının zayıflatılmış formu) uygulanır.
• Kemoterapi: TUR-M sonrası mitomisin C gibi ilaçlar mesane içine verilebilir. İleri evre veya metastatik hastalıkta sisplatin bazlı sistemik kemoterapi uygulanır.
• Radyoterapi: Cerrahiye uygun olmayan veya cerrahiyi kabul etmeyen hastalarda küratif ya da palyatif amaçlı kullanılır.
• İmmünoterapi ve hedefli tedaviler: PD-1/PD-L1 inhibitörleri, metastatik veya ilerlemiş hastalıkta sağkalımı uzatır; yeni ilaçlarla tedavi seçenekleri gelişmektedir.

Korunma: En önemli önlem sigara kullanmamak ve pasif içicilikten kaçınmaktır. Kimyasal maddelerle çalışırken koruyucu giysi ve maskeler kullanılmalı, iş güvenliği kurallarına uyulmalıdır. Günlük yeterli miktarda su içmek idrardaki kanserojenlerin yoğunluğunu azaltır. Mesane enfeksiyonları ve taşları gibi irritasyon yaratan durumlar zamanında tedavi edilmelidir. Sağlıklı beslenme, sebze ve meyve ağırlıklı diyet ile düzenli egzersiz genel kanser riskini azaltır. Yüksek risk altındaki bireylerin belirtiler açısından dikkatli olması ve yıllık idrar tetkiki yaptırması önerilebilir.

Bu bilgilendirme sayfası tanı ve tedavi hedefli olmayıp yalnızca hastaları bilinçlendirmek amacıyla hazırlanmıştır. Sağlık sorunlarınız için mutlaka bir üroloji uzmanına danışın.