Migren
Genellikle başın bir yarısında zonklayıcı ağrı, bulantı ve ışık-ses hassasiyetiyle seyreden nörolojik hastalık; ataklar saatlerce sürebilir, tetikleyicilerden kaçınma ve tedaviyle kontrol altına alınabilir.
Migren Nedir?
Migren, genellikle başın bir yarısında hissedilen, zonklayıcı nitelikte, orta-şiddetli baş ağrısı ataklarıyla seyreden nörolojik bir hastalıktır. Sıradan bir baş ağrısından farklı olarak; ağrıya çoğu zaman bulantı, kusma, ışığa ve sese karşı aşırı duyarlılık eşlik eder. Ataklar birkaç saatten üç güne kadar sürebilir ve kişinin günlük yaşamını, iş ve sosyal hayatını belirgin biçimde etkiler. Migren toplumda sık görülür, kadınlarda erkeklere göre daha yaygındır ve çoğu zaman ailesel yatkınlık gösterir.
Belirtileri Nelerdir?
Tipik migren atağı zonklayıcı, tek taraflı baş ağrısıyla kendini gösterir; hareketle ağrı artar. Bulantı, kusma, ışık (fotofobi) ve ses (fonofobi) hassasiyeti sık görülür. Bazı hastalarda ağrıdan önce "aura" adı verilen belirtiler ortaya çıkar: gözde parlak ışıklar, zikzak çizgiler, görme alanında kayıp ya da elde-yüzde uyuşma-karıncalanma. Atak öncesinde esneme, aşırı iştah, ruh hali değişikliği gibi habercil belirtiler de olabilir. Atak geçtikten sonra bir-iki gün yorgunluk ve dikkat dağınıklığı sürebilir.
Nedenleri ve Tetikleyiciler
Migrenin kesin nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte, beyindeki sinir ve damar yapılarının uyarılara aşırı tepki vermesiyle geliştiği düşünülür; genetik yatkınlık önemli rol oynar. Ataklar sıklıkla belirli tetikleyicilerle başlar: uykusuzluk veya aşırı uyku, öğün atlama, açlık, stres, hormonal değişiklikler (adet dönemi), bazı yiyecek ve içecekler (çikolata, eski peynir, işlenmiş et, alkol, aşırı kafein), parlak ışık, yoğun koku ve hava değişiklikleri. Kişi kendi tetikleyicilerini tanıdıkça atakları önemli ölçüde azaltabilir.
Tanı Nasıl Konur?
Migren tanısı büyük ölçüde hastanın öyküsüne ve şikayetlerinin özelliğine dayanır; ağrının yeri, süresi, niteliği ve eşlik eden belirtiler değerlendirilir. Çoğu hastada özel bir teste gerek yoktur. Ancak baş ağrısı ilk kez ileri yaşta başladıysa, giderek şiddetleniyorsa, ateş, bilinç değişikliği veya nörolojik bulgularla birlikteyse; altta yatan başka bir nedeni dışlamak için beyin görüntülemesi (MR/BT) istenebilir. Hastanın tuttuğu "baş ağrısı günlüğü" atak sıklığını ve tetikleyicileri belirlemede çok değerlidir.
Tedavi Yöntemleri
Tedavi iki başlıkta ele alınır. Atak sırasında ağrıyı geçirmeye yönelik ilaçlar (basit ağrı kesiciler, migrene özgü ilaçlar) mümkün olduğunca erken alındığında daha etkilidir. Ataklar sık ve şiddetliyse, atakları seyreltmek için düzenli kullanılan koruyucu (önleyici) tedaviler hekim tarafından planlanır. İlaç tedavisinin yanı sıra; düzenli uyku, öğünleri aksatmama, yeterli su tüketimi, stres yönetimi ve tetikleyicilerden kaçınma atak sıklığını azaltır. Ağrı kesicilerin hekime danışmadan aşırı kullanımı, "ilaç aşırı kullanım baş ağrısına" yol açabileceğinden dikkatli olunmalıdır.
Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?
Aniden başlayan, "hayatımın en şiddetli ağrısı" denilebilecek baş ağrısı; ateş, ense sertliği, bilinç bulanıklığı, konuşma bozukluğu, kol-bacakta güçsüzlük veya görme kaybıyla birlikte olan baş ağrısı acil değerlendirme gerektirir. Ayrıca baş ağrıları giderek sıklaşıyor, şiddetleniyor, ilaçlara yanıt vermiyor ya da yaşam kalitenizi ciddi biçimde bozuyorsa bir hekime başvurmalısınız. Doğru tanı ve düzenli takiple migren büyük ölçüde kontrol altına alınabilir ve atak sıklığı azaltılabilir.
Sık Sorulan Sorular
Migren tamamen geçer mi?
Migren genellikle kronik bir eğilimdir ve tamamen ortadan kalkması her zaman mümkün olmayabilir; ancak doğru tedavi, tetikleyicilerden kaçınma ve düzenli yaşamla atak sıklığı ve şiddeti büyük ölçüde azaltılabilir. Bazı kişilerde yaşla birlikte ataklar seyrekleşir.
Migren ile normal baş ağrısı arasındaki fark nedir?
Migren genellikle tek taraflı, zonklayıcı ve orta-şiddetli olup bulantı, ışık-ses hassasiyeti gibi belirtilerle birliktedir ve günlük işleri zorlaştırır. Gerilim tipi baş ağrısı ise çoğunlukla iki taraflı, sıkıştırıcı ve daha hafiftir.
Hangi yiyecekler migreni tetikler?
Kişiden kişiye değişmekle birlikte çikolata, eski/olgun peynirler, işlenmiş etler, alkol (özellikle kırmızı şarap), aşırı kafein ve bazı katkı maddeleri sık bildirilen tetikleyicilerdir. Baş ağrısı günlüğü tutmak kendi tetikleyicilerinizi bulmaya yardımcı olur.
Ağrı kesici sürekli kullanmak zararlı mı?
Evet. Ağrı kesicilerin hekime danışmadan sık ve uzun süre kullanımı, zamanla 'ilaç aşırı kullanım baş ağrısı' denen yeni bir baş ağrısı tablosuna yol açabilir. Sık atak yaşayanlarda koruyucu tedaviyi hekim planlamalıdır.
Migren için koruyucu tedavi ne zaman gerekir?
Ataklar ayda birkaç kez tekrarlıyor, uzun sürüyor, şiddetliyse veya atak ilaçları yetersiz kalıyorsa, atakları seyreltmek için düzenli kullanılan koruyucu tedaviler gündeme gelir. Uygunluk ve ilaç seçimi hekim tarafından belirlenir.
Kendi durumunuzu yazın, Migren ile ilgilenen uzman doktorlara ücretsiz iletelim; yanıtı e-postanıza gelsin.
Bu konuda kendi sorumu sor →