Omurilik Tümörü
Omurilik tümörü, omurilik dokusunda kontrolsüz hücre çoğalmasıyla oluşan iyi veya kötü huylu kitlelerdir. Belirtiler arasında sırt ağrısı, güçsüzlük, uyuşma, dengesizlik ve idrar kontrolü bozuklukları bulunur. Kesin nedeni bilinmemekle birlikte genetik, radyasyon ve bağışıklık sistemi zayıflığı risk faktörleri arasındadır. Tanıda MR ve biyopsi kullanılır. Tedavi cerrahi, radyoterapi ve kemoterapiyi içerebilir. Erken tanı sinir hasarını önlemek için önemlidir. Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi için doktora başvurulmalıdır.
Omurilik Tümörü Nedir?
Omurilik tümörü, omurilikte, omuriliği saran zarlarda veya omurga kanalı içinde gelişen anormal doku büyümesidir. Omurilik, beyinden başlayarak omurga kanalı içinde aşağı doğru uzanan ve beyin ile vücut arasındaki sinir iletimini sağlayan yapıdır. Bu bölgede gelişen tümörler iyi huylu (benign) veya kötü huylu (malign) olabilir. İyi huylu tümörler bile omuriliğe ve sinir köklerine bası yaparak ağrıya, güçsüzlüğe, his kaybına ve idrar-dışkı kontrolünde bozulmaya neden olabilir.
Omurilik tümörleri, beyin tümörlerine göre çok daha nadir görülür. Omurga bölgesindeki tümörlerin önemli bir kısmı ise başka bir organdaki kanserin omurgaya yayılmasıyla (metastaz) oluşur. Erken tanı ve uygun tedaviyle birçok omurilik tümörü başarıyla tedavi edilebilir ve kalıcı sinir hasarı önlenebilir.
Omurilik Tümörü Türleri
Omurilik ve omurga tümörleri, yerleştikleri bölgeye göre sınıflandırılır:
İntramedüller Tümörler (Omuriliğin İçinde)
Omuriliğin kendi dokusundan gelişir. Tüm omurilik tümörlerinin küçük bir kısmını oluşturur.
- Ependimom: Yetişkinlerde en sık görülen intramedüller tümördür. Genellikle yavaş büyür.
- Astrositom: Çocuklarda en sık görülen intramedüller tümördür. Düşük veya yüksek dereceli olabilir.
- Hemanjiyoblastom: Damarsal bir tümördür; bir kısmı von Hippel-Lindau hastalığıyla ilişkilidir.
İntradural Ekstramedüller Tümörler (Omurilik Zarının İçinde, Omuriliğin Dışında)
Omuriliği saran zarların içinde ancak omuriliğin dışında yerleşir. Çoğu iyi huyludur.
- Menenjiyom: Omuriliği saran zarlardan (meninksler) gelişir. Orta ve ileri yaştaki kadınlarda daha sıktır; çoğunlukla göğüs omurgası bölgesinde yerleşir.
- Schwannom ve nörofibrom (sinir kılıfı tümörleri): Omurilikten çıkan sinir köklerinden gelişir. Nörofibromatozis hastalarında birden fazla olabilir.
- Miksopapiller ependimom: Omuriliğin alt ucunda (konus medullaris ve kauda ekina) yerleşir.
Ekstradural Tümörler (Omurilik Zarının Dışında)
Omurga kemiklerinde (omurlar) veya omurilik zarının dışında yerleşir. En sık görülen grup budur.
- Metastatik tümörler: Akciğer, meme, prostat, böbrek ve tiroit kanserleri ile multipl miyelom ve lenfomanın omurgaya yayılmasıdır. Omurga tümörlerinin en sık nedenidir.
- Omurganın birincil tümörleri: Kordoma, osteosarkom, kondrosarkom, Ewing sarkomu ve dev hücreli tümör gibi kötü huylu tümörler; hemanjiyom, osteoid osteom ve osteoblastom gibi iyi huylu tümörler. Omurga hemanjiyomları çok sıktır ve çoğu belirti vermez.
Nedenleri ve Risk Faktörleri
Birincil omurilik tümörlerinin çoğunda belirli bir neden bulunamaz. Bilinen risk faktörleri şunlardır:
- Kalıtsal sendromlar: Nörofibromatozis tip 1 ve tip 2, von Hippel-Lindau hastalığı.
- Daha önce radyoterapi almış olmak
- Bağışıklık sistemi zayıflığı: Omurilik lenfoması riskini artırabilir.
- Kanser öyküsü: Vücudun başka bir yerinde kanser olması, omurgaya yayılım (metastaz) riskini artırır.
Belirtileri Nelerdir?
Belirtiler tümörün yerine, büyüklüğüne, büyüme hızına ve omurilik veya sinir köklerine yaptığı basıya göre değişir. Genellikle yavaş ve sinsi şekilde ilerler; ancak bazı durumlarda hızla kötüleşebilir.
- Sırt veya boyun ağrısı: En sık ve genellikle ilk belirtidir. Tümöre bağlı ağrı sıklıkla gece veya yatarken artar, istirahatle geçmez, ağrı kesicilere yeterince yanıt vermez ve zamanla şiddetlenir.
- Kollara veya bacaklara yayılan ağrı: Sinir köklerine bası olduğunda.
- His kaybı, uyuşma ve karıncalanma: Kollarda, bacaklarda veya gövdede; genellikle belli bir seviyenin altında.
- Kas güçsüzlüğü: Kollarda veya bacaklarda; düşmelere yol açabilir.
- Yürüme güçlüğü ve dengesizlik
- İdrar ve dışkı kontrolünde bozulma: İdrar kaçırma, idrar yapamama veya kabızlık.
- Cinsel işlev bozuklukları
- Sıcak, soğuk ve ağrı duyusunda azalma
- Çocuklarda: Omurgada eğrilik (skolyoz), yürümede bozulma, gece ağrısı, sık düşme.
Omurilik Basısı (Kompresyonu)
Tümörün omuriliğe ciddi bası yapması acil bir durumdur. Bacaklarda hızla artan güçsüzlük, his kaybı ve idrar-dışkı kontrolünün kaybolması, kalıcı felci önlemek için saatler içinde tedavi gerektirir.
Tanı Nasıl Konur?
- Nörolojik muayene: Kas gücü, refleksler, his kaybının seviyesi, denge ve yürüyüş değerlendirilir.
- MR (manyetik rezonans görüntüleme): Omurilik tümörlerinin tanısında en önemli yöntemdir. Tümörün yerini, büyüklüğünü, omurilik ve sinir köklerine etkisini ayrıntılı olarak gösterir. Genellikle ilaçlı (kontrastlı) olarak çekilir.
- Bilgisayarlı tomografi: Omurga kemiklerindeki tümörlerin kemik yapısına etkisini değerlendirmek ve cerrahi planlama için.
- PET-BT ve kemik sintigrafisi: Metastatik hastalıkta kanserin kaynağını ve yaygınlığını araştırmak için.
- Biyopsi: Tümörün türünü kesin olarak belirlemek için; genellikle ameliyat sırasında veya görüntüleme eşliğinde iğneyle alınır.
- Kan testleri: Metastaz şüphesinde kaynak kanseri araştırmak ve genel sağlık durumunu değerlendirmek için.
- Beyin omurilik sıvısı incelemesi: Bazı tümörlerde kanser hücrelerinin araştırılması için.
- EMG: Sinir köklerinin etkilenmesini değerlendirmek için.
Tedavi Seçenekleri
Tedavi; tümörün türüne, yerine, büyüklüğüne, iyi veya kötü huylu olmasına, belirtilere ve hastanın genel sağlık durumuna göre beyin ve sinir cerrahı, radyasyon onkoloğu ve tıbbi onkologdan oluşan bir ekip tarafından planlanır. Amaç tümörü kontrol altına alırken omurilik işlevlerini korumaktır.
Gözlem
Belirti vermeyen, küçük ve yavaş büyüyen iyi huylu tümörler (örneğin tesadüfen saptanan küçük menenjiyomlar veya omurga hemanjiyomları) düzenli MR kontrolleriyle izlenebilir.
Cerrahi Tedavi
- Birincil omurilik tümörlerinin çoğunda temel tedavi cerrahidir. Amaç, sinir işlevlerine zarar vermeden tümörün mümkün olduğunca tamamen çıkarılmasıdır.
- Ameliyat mikroskop altında, mikrocerrahi teknikleriyle yapılır.
- İntraoperatif nöromonitörizasyon: Ameliyat sırasında omurilik ve sinir işlevleri sürekli izlenerek sinir hasarı riski azaltılır.
- Menenjiyom ve schwannom gibi iyi huylu tümörlerde tam çıkarım çoğunlukla kalıcı tedavi sağlar.
- Omurga stabilitesi bozulmuşsa vida ve çubuklarla sabitleme (stabilizasyon) yapılır.
- Metastatik tümörlerde omurilik basısını gidermek ve omurgayı sabitlemek için cerrahi uygulanabilir.
- Omurga kemiğindeki kırıklarda kifoplasti veya vertebroplasti (kemik çimentosu uygulaması) ağrıyı azaltabilir.
Radyoterapi
- Tamamen çıkarılamayan tümörlerde, kötü huylu tümörlerde ve ameliyat edilemeyen hastalarda kullanılır.
- Metastatik omurga tümörlerinde ağrıyı azaltmak ve omurilik basısını tedavi etmek için sık kullanılır.
- Stereotaktik radyocerrahi ve stereotaktik vücut radyoterapisi: Yüksek dozun çevre dokulara zarar vermeden tümöre hassas şekilde verilmesini sağlar.
Kemoterapi ve Hedefe Yönelik Tedaviler
Bazı kötü huylu omurilik tümörlerinde ve metastatik kanserlerde, altta yatan kanserin türüne göre kemoterapi, hormon tedavisi, hedefe yönelik ilaçlar ve immünoterapi uygulanır.
Kortikosteroidler
Omurilik basısı ve ödem varlığında, şişliği azaltmak ve sinir işlevini korumak için yüksek doz kortikosteroid (deksametazon) verilir.
Rehabilitasyon
Tedavi sonrası fizik tedavi ve rehabilitasyon, kas gücünün, yürümenin ve günlük yaşam becerilerinin yeniden kazanılmasında çok önemlidir. İdrar ve dışkı kontrolü sorunları için mesane ve bağırsak rehabilitasyonu uygulanır. Ağrı yönetimi ve psikolojik destek de tedavinin parçasıdır.
Prognoz
Omurilik tümörlerinin seyri, tümörün türüne ve tedavi öncesi nörolojik duruma büyük ölçüde bağlıdır. İyi huylu ve tamamen çıkarılabilen tümörlerde sonuçlar genellikle çok iyidir. Tedavi öncesinde nörolojik kaybı az olan hastalarda iyileşme şansı daha yüksektir; bu nedenle erken tanı çok önemlidir. Metastatik tümörlerde prognoz, altta yatan kanserin türüne ve yaygınlığına bağlıdır.
Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?
Geçmeyen, giderek artan, gece veya istirahatte de devam eden sırt ya da boyun ağrısı; kollarda veya bacaklarda uyuşma, karıncalanma, güçsüzlük; yürüme ve denge sorunları ya da açıklanamayan omurga ağrısıyla birlikte kilo kaybı varsa bir beyin ve sinir cerrahisi veya nöroloji uzmanına başvurun. Daha önce kanser tanısı almış biriyseniz, yeni başlayan sırt ağrısını mutlaka hekiminize bildirin.
Acil durum: Bacaklarda veya kollarda hızla artan güçsüzlük, yürüyememe, belli bir seviyenin altında his kaybı, idrar yapamama veya idrar ve dışkı kaçırma, makat ve kasık çevresinde uyuşukluk varsa bu belirtiler omurilik basısına işaret edebilir; kalıcı felci önlemek için beklemeden acil servise başvurun veya 112'yi arayın.
Omurilik tümörlerinin tanı ve tedavisi beyin ve sinir cerrahisi, nöroloji, radyasyon onkolojisi ve tıbbi onkoloji uzmanlarının iş birliğiyle yürütülür. Omurga tümörlerinde ortopedi ve travmatoloji (omurga cerrahisi), tanıda radyoloji ve patoloji, tedavi sonrası süreçte fiziksel tıp ve rehabilitasyon ve algoloji uzmanları, çocuklarda ise çocuk onkolojisi ve çocuk nörolojisi uzmanları sürece katılır.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; teşhis ve tedavi için mutlaka bir hekime başvurunuz.
Sık Sorulan Sorular
Omurilik tümörü nedir?
Omurilik tümörü, omurilik dokusunda veya omurilik kanalında anormal hücrelerin kontrolsüz büyümesiyle oluşan kitlelerdir. İyi huylu veya kötü huylu olabilir. Erken tanı, tedavinin başarısını artırır.
Omurilik tümörü belirtileri nelerdir?
En sık belirtiler sırt veya boyun ağrısı, kollarda ve bacaklarda güçsüzlük, uyuşma, karıncalanma, dengesizlik ve idrar-dışkı kontrolünün bozulmasıdır. Belirtiler tümörün yerine ve boyutuna göre değişir. Ani gelişen felç gibi durumlarda acil tıbbi yardım gerekir.
Omurilik tümörü nasıl tedavi edilir?
Tedavi seçenekleri cerrahi, radyoterapi ve kemoterapiyi içerir. Planlama tümörün tipine, yerine ve hastanın genel durumuna göre yapılır. Genellikle ilk tercih cerrahidir, tam çıkarılamayan tümörlerde radyoterapi eklenebilir.
Omurilik tümörü tehlikeli midir?
Omurilik tümörleri, omuriliğe baskı yaparak sinir hasarına yol açabileceği için tehlikeli olabilir. Erken teşhis ve uygun tedavi ile kalıcı hasar riski azaltılabilir. Ancak tedavi edilmezse felç gibi ciddi sonuçlar doğurabilir.
Omurilik tümöründen korunmak mümkün müdür?
Omurilik tümörlerinden korunmak için kesin bir yöntem bilinmemektedir. Ancak genetik yatkınlığı olanların düzenli kontrolleri ve belirtileri ihmal etmemesi önemlidir. Sağlıklı yaşam tarzı genel kanser riskini azaltabilir.
Kendi durumunuzu yazın, Omurilik Tümörü ile ilgilenen uzman doktorlara ücretsiz iletelim; yanıtı e-postanıza gelsin.
Bu konuda kendi sorumu sor →