Testis torbası (skrotum) derisinde görülen beyaz, küçük kabarcıklar çoğu zaman yağ bezlerine, küçük kistlere veya deri içinde biriken maddelere bağlı iyi huylu oluşumlardır; kesin ayrım ise muayene ile yapılır.
Genital bölgede fark edilen her yeni oluşum doğal olarak kaygı yaratır. Bu bölgedeki beyaz noktacıklar çoğunlukla zararsız deri yapılarıdır, ancak birbirine benzeyen birkaç farklı durum vardır ve bunların bazıları takip, bazıları basit bir girişim, bazıları da tedavi gerektirir. Bu yazıda skrotum derisindeki beyaz küçük oluşumların olası nedenlerini, hangi belirtilerin hekime başvurmayı gerektirdiğini, muayenede nelere bakıldığını ve evde nelere dikkat edilmesi gerektiğini ele alıyoruz.
Skrotum derisinin yapısı: Neden bu bölgede sık görülür?
Testis torbasının derisi ince, kıvrımlı ve kıllıdır. Kıl kökleriyle birlikte çalışan yağ bezleri (sebase bezler) bu bölgede yoğundur. Ayrıca bölge sıcak, nemli ve sürtünmeye açıktır. Bu özellikler bir araya geldiğinde yağ bezlerinin belirginleşmesi, kanallarının tıkanarak küçük kistler oluşması veya deri altında madde birikmesi daha kolay fark edilir hâle gelir.
Ergenlikten sonra hormonların etkisiyle yağ bezleri büyür ve daha görünür olabilir. Bu nedenle genç erişkin erkeklerin bu bölgede küçük beyaz ya da sarımsı noktalar fark etmesi oldukça yaygın bir durumdur. Pek çok kişi bu noktaları uzun süre fark etmeden yaşar; tıraş, banyo ya da kendi kendine muayene sırasında ilk kez görüldüğünde endişe başlar.
Beyaz küçük oluşumların olası nedenleri
Hekimlerin bu tabloda ilk aklına gelen olasılıklar şunlardır. Hangisinin söz konusu olduğunu yalnızca görerek ve gerekirse ek inceleme yaparak hekim belirleyebilir.
Fordyce lekeleri (granülleri)
Fordyce lekeleri, kıl kökü ile ilişkisi olmadan doğrudan deri yüzeyine açılan, normalde de var olan yağ bezlerinin görünür hâlidir. Genellikle birkaç milimetreden küçük, beyaz ya da sarımsı, gruplar hâlinde dizilen noktacıklar şeklindedir. Ağrı ve kaşıntı yapmazlar, bulaşıcı değildirler. Bir hastalık değil, derinin normal bir varyasyonu olarak kabul edilirler. Deri gerildiğinde daha belirgin görünebilirler.
Skrotal epidermoid ve sebase kistler
Deri içindeki küçük bir kesenin içinde keratin veya yağlı madde birikmesiyle oluşan kistlerdir. Tek ya da çok sayıda olabilirler; küçük, sert ya da hafif yumuşak, beyaz-sarı renkli kabarıklıklar şeklinde görülürler. Çoğunlukla ağrısızdırlar ancak tahriş olduklarında veya iltihaplandıklarında hassasiyet, kızarıklık ve şişlik yapabilirler. Sıkıldıklarında içlerinden kötü kokulu, peynirimsi bir madde çıkabilir; bu da enfeksiyon riskini artırır.
Skrotal kalsinozis
Skrotum derisinde kalsiyum birikimiyle oluşan, sert, beyaz-sarı renkli, genellikle çok sayıda ve yavaş büyüyen nodüllerdir. Çoğu zaman uzun süredir var olan küçük kistlerin zamanla kireçlenmesiyle geliştiği düşünülür. İyi huyludur; ancak sayı ve boyut arttığında kozmetik açıdan rahatsızlık verebilir ya da tahriş olabilir.
Milia
Derinin yüzeyine yakın yerleşen, keratin dolu, toplu iğne başı büyüklüğünde beyaz kistçiklerdir. Genellikle zararsızdır ve kendiliğinden kaybolabilir.
Molluskum kontagiozum
Bir virüsün neden olduğu, ortası hafif çukur, inci gibi parlak, ten rengi veya beyazımsı küçük kabarcıklardır. Diğerlerinden farklı olarak bulaşıcıdır; cinsel temas veya deri teması ile geçebilir ve kaşıma ile çevreye yayılabilir. Bu nedenle ayrımının yapılması önemlidir.
Kıl kökü iltihabı (follikülit) ve batık kıl
Tıraş, ağda veya sıkı iç çamaşırına bağlı sürtünme, kıl köklerinde küçük, ucu beyaz, iltihaplı kabarcıklara yol açabilir. Bunlar genellikle kızarıklık ve hassasiyetle birliktedir ve daha kısa sürede ortaya çıkıp kaybolma eğilimindedir.
Hangi belirtiler hekime başvurmayı gerektirir?
Beyaz noktacıkların büyük çoğunluğu zararsız olsa da aşağıdaki durumlarda bir üroloji veya dermatoloji hekimine görünmek uygun olur:
- Oluşumlar haftalar ya da aylar boyunca geçmiyorsa ve ne olduğundan emin değilseniz
- Dokunmakla hassasiyet veya ağrı varsa
- Sayısı ya da boyutu belirgin şekilde artıyorsa
- Kızarıklık, şişlik, ısı artışı, akıntı veya kötü koku eşlik ediyorsa
- Oluşumların üzeri yara hâline geliyor, kanıyor ya da renk değiştiriyorsa
- Yakın zamanda yeni bir cinsel partner olduysa ve bulaşıcı bir neden akla geliyorsa
- Testisin kendisinde (torbanın içinde) sertlik, ele gelen kitle, ağırlık hissi ya da şişlik fark ediliyorsa
Son madde özellikle önemlidir: Deri yüzeyindeki küçük noktacıklar ile testisin içinde ele gelen bir sertlik birbirinden tamamen farklı durumlardır. Testisin kendisinde fark edilen her yeni kitle, ağrısız olsa bile, gecikmeden bir üroloji hekimi tarafından değerlendirilmelidir.
Ani başlayan şiddetli testis ağrısı, belirgin şişlik, ateş veya hızla yayılan kızarıklık gibi durumlar ise beklemeden acil değerlendirme gerektirir.
Muayenede neler yapılır?
Bu tür deri oluşumlarının tanısı çoğu zaman muayene ile konur. Hekim oluşumların rengine, boyutuna, sertliğine, dağılımına ve ortasında çukurluk olup olmadığına bakar. Gerekirse dermatoskop adı verilen büyüteçli ışıklı bir cihazla yüzey yapısını daha ayrıntılı inceler.
Muayene sırasında testisler, kasık bölgesi ve lenf bezleri de değerlendirilebilir. Tanıdan emin olunamayan, hızla değişen veya alışılmadık görünümdeki lezyonlarda küçük bir parça alınarak (biyopsi) patolojik inceleme yapılabilir. Testisin içinde bir şüphe varsa skrotal ultrasonografi istenebilir. Bulaşıcı bir neden düşünülüyorsa buna yönelik ek testler planlanabilir.
Muayeneye giderken şu bilgileri hazırlamak işe yarar:
- Oluşumları ilk ne zaman fark ettiğiniz
- Sayı ve boyutlarında değişiklik olup olmadığı (mümkünse aralıklarla not almak)
- Ağrı, kaşıntı, akıntı gibi eşlik eden şikâyetler
- Bölgeye uyguladığınız krem, tıraş veya epilasyon alışkanlıkları
- Bilinen deri hastalıklarınız ve kullandığınız ilaçlar
Tedavi seçenekleri nelerdir?
Tedavi tamamen tanıya göre belirlenir; aynı görünen iki oluşumun tedavisi birbirinden farklı olabilir. Genel çerçeve şöyledir:
- Fordyce lekeleri: Normal bir deri varyasyonu olduğundan çoğu zaman tedavi gerekmez. Kozmetik açıdan rahatsızlık varsa hekim bazı dermatolojik yöntemleri değerlendirebilir.
- Epidermoid / sebase kistler: Sorun yaratmıyorsa takip edilebilir. Sık iltihaplanan, büyüyen veya rahatsızlık veren kistler küçük bir cerrahi işlemle çıkarılabilir. İltihaplı dönemde öncelikle enfeksiyonun kontrol altına alınması gerekebilir.
- Skrotal kalsinozis: Belirti vermiyorsa izlenebilir; sayı ve boyut arttığında veya rahatsızlık verdiğinde cerrahi olarak çıkarılması değerlendirilebilir.
- Milia: Çoğunlukla kendiliğinden geriler; gerekirse hekim tarafından basit yöntemlerle boşaltılabilir.
- Molluskum kontagiozum: Kendiliğinden gerileyebilir; ancak bulaşıcı olduğu için hekim çeşitli lokal yöntemlerle tedaviyi önerebilir. Bu süreçte partnerin de değerlendirilmesi gündeme gelebilir.
- Follikülit / batık kıl: Tıraş alışkanlığının düzenlenmesi, bölgenin temiz ve kuru tutulması çoğu zaman yeterlidir; yaygın veya inatçı durumlarda hekim uygun tedaviyi belirler.
Hangi tedavinin size uygun olduğuna, oluşumu görerek değerlendiren hekiminiz karar verecektir. İnternette önerilen kremler ya da yöntemler bu bölgenin hassas derisini kolayca tahriş edebilir.
Evde nelere dikkat etmeli, nelerden kaçınmalı?
Muayeneye kadar geçen sürede ve sonrasında şu öneriler bölgenin tahriş olmasını önlemeye yardımcı olur:
- Sıkmayın, patlatmayın, iğne ile delmeyin. Bu en sık yapılan hatadır; enfeksiyon, iz kalması ve kistin büyümesine yol açabilir.
- Bölgeye hekim önerisi olmadan krem, merhem, alkol veya tahriş edici ürünler sürmeyin.
- Günlük ılık su ve hafif, parfümsüz bir temizleyiciyle yıkayın; ardından nazikçe kurulayın.
- Pamuklu, nefes alan ve çok sıkı olmayan iç çamaşırı tercih edin. Spor sonrası terli çamaşırı uzun süre üzerinizde tutmayın.
- Tıraş veya epilasyon yapıyorsanız, oluşumların üzerinden geçmemeye ve bölgeyi kesmemeye özen gösterin.
- Ayda bir kez, ılık bir duş sonrası testislerinizi nazikçe elle kontrol etmeyi alışkanlık hâline getirin; deri yüzeyindeki değişiklikleri ve testisin içindeki olası sertlikleri bu şekilde erkenden fark edebilirsiniz.
Endişelenmeli miyim?
Uzun süredir var olan, kızarıklık, akıntı ve şişlik yapmayan küçük beyaz noktacıklar çoğu durumda iyi huylu deri yapılarıdır ve acil bir tablo değildir. Bununla birlikte hassasiyet olması, boyut veya sayıda değişiklik fark edilmesi ya da ne olduğundan emin olunamaması, bir hekim değerlendirmesi için yeterli sebeplerdir. Kesin tanı ancak muayene ile konur ve doğru tanı konduktan sonra çoğu durum basit takip veya küçük girişimlerle yönetilebilir.
Genital bölgeyle ilgili şikâyetlerde utanma veya çekinme nedeniyle hekime başvurmayı ertelemek sık görülür. Oysa üroloji ve dermatoloji hekimleri bu tür durumları her gün değerlendirir. Endişeniz devam ediyorsa ya da yukarıda sayılan uyarıcı belirtilerden biri varsa, bir üroloji veya dermatoloji uzmanına başvurmanız en güvenli yoldur.
Sık sorulan sorular
Testis torbasındaki beyaz noktalar cinsel yolla bulaşır mı?
Fordyce lekeleri, kistler ve kalsinozis bulaşıcı değildir. Molluskum kontagiozum gibi bazı viral oluşumlar ise bulaşabilir. Ayrımın yapılması için muayene gerekir.
Bu oluşumlar kendiliğinden geçer mi?
Milia ve bazı viral oluşumlar zamanla kendiliğinden gerileyebilir. Fordyce lekeleri ve kistler ise genellikle kalıcıdır ancak çoğu zaman zararsızdır.
Hangi bölüme başvurmalıyım?
Skrotum derisindeki oluşumlar için üroloji veya dermatoloji (cildiye) hekimine başvurabilirsiniz. Testisin içinde bir sertlik varsa üroloji hekimi önceliklidir.