Angular Şelit (Ağız Köşesi Çatlağı)
Angular şelit, ağız köşelerinde kızarıklık, çatlama, yara ve kabuklanmayla seyreden iltihabi bir durumdur. Ağız köşesinde biriken tükürük, mantar ve bakteri enfeksiyonları, uyumsuz takma dişler, dudak yalama ve bazı vitamin eksiklikleri başlıca nedenlerdir. Tanı çoğunlukla muayeneyle konur; tedavide hekimin önerdiği kremlerin yanı sıra protez uyumunun düzeltilmesi ve altta yatan nedenin giderilmesi önemlidir.
Angular Şelit Nedir?
Angular şelit (angular keilit), ağzın bir ya da iki köşesinde kızarıklık, çatlama, yara ve kabuklanmayla seyreden iltihabi bir durumdur. Halk arasında dudak köşesi çatlağı veya ağız kenarı yarası olarak da bilinir. Her yaşta görülebilir; ancak takma diş kullanan yaşlı bireylerde, çocuklarda ve bağışıklığı zayıf kişilerde daha sıktır.
Ağız köşesinde biriken tükürük cildi sürekli nemli tutar ve tahriş eder. Bu nemli ortam, mantar (özellikle Candida) ve bakterilerin çoğalmasını kolaylaştırır. Altta yatan neden giderilmezse sık tekrarlayabilir.
Belirtileri
- Ağız köşesinde kızarıklık ve hassasiyet
- Çatlaklar, yarıklar veya açık yaralar
- Ağzı açarken çekilme hissi ve ağrı
- Yanma, kaşıntı ya da kuruluk
- Kabuklanma ve bazen hafif kanama
Belirtiler sıklıkla iki taraflıdır ve yemek yerken, konuşurken ya da esnerken belirginleşir.
Nedenleri ve Risk Faktörleri
- Takma dişler: Eski, aşınmış veya uyumsuz protezler alt yüz yüksekliğini azaltır; ağız köşelerinde derin kıvrım oluşur ve tükürük burada birikir.
- Diş kaybına bağlı yüz yüksekliği kaybı
- Sık dudak yalama, başparmak emme veya ağızdan nefes alma
- Mantar ve bakteri enfeksiyonları
- Demir, B12 vitamini, folik asit gibi bazı vitamin ve mineral eksiklikleri
- Diyabet ve bağışıklığı baskılayan durumlar
- Ağız kuruluğu, soğuk ve kuru hava
- Bazı ilaçlar ve cilt hastalıkları
Tanı
Tanı çoğunlukla muayene ile konur. Hekim yaraların görünümünü değerlendirir; protez kullanılıyorsa uyumunu ve alt yüz yüksekliğini kontrol eder. Tekrarlayan veya tedaviye yanıt vermeyen durumlarda mantar ya da bakteri için sürüntü alınabilir, kan değerleri (demir, vitamin düzeyleri, kan şekeri) incelenebilir.
Ağız köşesinde uzun süre iyileşmeyen yara, sertlik veya renk değişikliği varsa başka hastalıkları ayırt etmek için mutlaka hekim değerlendirmesi gerekir.
Tedavi ve Korunma
Tedavide amaç hem yarayı iyileştirmek hem de altta yatan nedeni ortadan kaldırmaktır. Hekim, enfeksiyonun türüne göre mantar ya da bakteriye etkili kremler ve bölgeyi koruyan nemlendiriciler önerebilir. Bu ilaçlar hekimin önerdiği şekilde ve sürede kullanılmalıdır.
Takma diş kullananlarda protezin diş hekimince kontrol edilmesi çok önemlidir. Aşınmış ya da uyumsuz protezin yenilenmesi veya düzeltilmesi, ağız köşesindeki kıvrımı azaltarak sorunun tekrarlamasını önlemeye yardımcı olur. Vitamin veya mineral eksikliği saptanırsa hekim uygun tedaviyi planlar.
- Dudak yalama alışkanlığından kaçınmak
- Dudak ve ağız köşelerini nemli tutmak için koruyucu balsam kullanmak
- Protezi her gün temizlemek ve geceleri hekimin önerdiği şekilde çıkarmak
- Protezi düzenli aralıklarla diş hekimine kontrol ettirmek
- Dengeli beslenmek ve diyabet gibi hastalıkları kontrol altında tutmak
Ne Zaman Hekime Başvurmalı?
Ağız köşesindeki yara iki haftadan uzun sürüyor, sık tekrarlıyor, yayılıyor ya da ağrısı artıyorsa hekime başvurulmalıdır. Takma diş kullananların ayrıca diş hekimine protez kontrolü için gitmesi önerilir. Yüzde hızla yayılan kızarıklık, şişlik ve ateş varsa gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
Ağız köşesi çatlağı bulaşıcı mıdır?
Angular şelit genellikle kişiden kişiye bulaşan bir hastalık olarak görülmez. Yine de yaraya dokunmamak ve bölgeyi temiz tutmak iyileşmeyi kolaylaştırır.
Takma diş ağız köşesinde yaraya neden olur mu?
Evet, olabilir. Aşınmış veya uyumsuz protezler alt yüz yüksekliğini azaltarak ağız köşelerinde derin kıvrımlar oluşturur; burada biriken tükürük yaralanmaya ve enfeksiyona zemin hazırlar.
Angular şelit vitamin eksikliğinden olur mu?
Demir, B12 vitamini ve folik asit gibi bazı eksiklikler risk faktörleri arasındadır. Eksiklik olup olmadığı kan tetkikiyle anlaşılır; tedavisini hekim planlar.
Ağız köşesi yarası ne kadar sürede geçer?
Neden giderilip uygun tedavi uygulandığında çoğu zaman kısa sürede düzelir. İki haftadan uzun süren veya tekrarlayan yaralar hekim tarafından değerlendirilmelidir.
Dudak yalamak ağız köşesi çatlağını artırır mı?
Evet. Dudak yalamak bölgeyi sürekli nemli bırakır ve tükürük cildi tahriş eder; bu durum yaranın iyileşmesini geciktirir ve tekrarlamasına yol açabilir.
Kendi durumunuzu yazın, Angular Şelit (Ağız Köşesi Çatlağı) ile ilgilenen uzman doktorlara ücretsiz iletelim; yanıtı e-postanıza gelsin.
Bu konuda kendi sorumu sor →