Diyafram Felci

Diyafram Felci Nedir?

Diyafram, göğüs boşluğunu karın boşluğundan ayıran, kubbe şeklinde bir kastır ve solunumun en önemli kasıdır. Nefes alırken kasılıp aşağı iner, akciğerlerin genişlemesini sağlar. Diyaframı boyundan çıkan frenik sinir çalıştırır. Bu sinirin hasar görmesi sonucunda diyaframın bir tarafının ya da her iki tarafının hareket edememesine diyafram felci denir. Felçli diyafram gevşer ve göğüs boşluğuna doğru yükselir. Diyafram kasının doğuştan ince ve zayıf olması nedeniyle kalıcı olarak yukarıda durmasına ise diyafram evantrasyonu adı verilir; iki durum benzer belirtiler verir ve benzer yöntemlerle değerlendirilir.

Belirtileri

Tek taraflı diyafram felci olan kişilerin önemli bir kısmında hiç şikâyet olmaz ve durum başka bir nedenle çekilen akciğer grafisinde tesadüfen fark edilir. Şikâyet olduğunda şunlar görülebilir:

• Eforla artan nefes darlığı
• Sırtüstü yatınca belirginleşen nefes darlığı
• Eğilirken ya da suya girince (bel hizasının üzerine) nefes almada zorlanma
• Uyku kalitesinde bozulma, sabah baş ağrısı ve gün içi yorgunluk
• Sık tekrarlayan akciğer enfeksiyonları

Çift taraflı felçte belirtiler çok daha belirgindir ve solunum yetmezliğine yol açabilir. İstirahatte bile gelişen ciddi nefes darlığı, dudaklarda morarma veya bilinç bulanıklığı acil durumdur; hemen acil servise başvurun.

Nedenleri ve Risk Faktörleri

• Cerrahi girişimler: Özellikle kalp ameliyatları, boyun ve göğüs ameliyatları sırasında frenik sinirin etkilenmesi.
• Travma: Boyun, omurilik veya göğüs yaralanmaları.
• Tümörler: Akciğer kanseri veya göğüs ortasındaki kitlelerin siniri sıkıştırması ya da sarması.
• Sinir ve kas hastalıkları: ALS, Guillain-Barré sendromu, kas hastalıkları gibi.
• Enfeksiyonlar ve iltihabi durumlar: Bazı viral enfeksiyonlar ve sinir iltihabı.
• Boyun omurgası sorunları: Boyun fıtığı veya kireçlenmenin sinir köküne baskısı.
• Doğuştan: Evantrasyon çoğunlukla doğuştandır; bebeklerde zor doğuma bağlı sinir hasarı da görülebilir.

Bazı hastalarda belirgin bir neden bulunamaz.

Tanı

İlk ipucu genellikle akciğer grafisinde diyaframın bir tarafının normalden yüksek görünmesidir. Tanıyı doğrulamak için hekim şu incelemeleri isteyebilir:

• Floroskopik inceleme (koklama testi): Hasta burnundan hızlıca nefes alırken diyaframın hareketi canlı görüntülenir; felçli taraf ters yöne hareket eder.
• Ultrasonografi: Diyafram hareketini ve kas kalınlığını radyasyonsuz değerlendirir.
• Solunum fonksiyon testleri: Ayakta ve yatarak yapılan ölçümlerle akciğer kapasitesindeki kayıp gösterilir.
• BT veya MR: Altta yatan tümör veya sinir sıkışmasını araştırmak için.
• Sinir iletim çalışmaları: Frenik sinirin işlevini ölçmek için.

Tedavi ve Korunma

Tedavi, nedene ve şikâyetlerin derecesine göre hekim tarafından belirlenir. Şikâyeti olmayan tek taraflı felçte çoğu zaman yalnızca takip yeterlidir. Sinir hasarı bazen zamanla kendiliğinden düzelebilir; bu nedenle ameliyat sonrası gelişen felçlerde genellikle bir süre beklenir. Altta yatan bir hastalık varsa onun tedavisi önceliklidir.

• Diyafram plikasyonu: Belirgin nefes darlığı olan hastalarda gevşek diyaframın cerrahi olarak katlanıp gerilmesi işlemidir. Açık veya kapalı (kapalı göğüs cerrahisi, laparoskopik) yöntemlerle yapılabilir ve akciğerin daha iyi genişlemesine yardımcı olur.
• Solunum desteği: Özellikle çift taraflı felçte gece kullanılan maskeli solunum cihazları gerekebilir.
• Diyafram pili: Siniri sağlam olup omurilik hasarı olan seçilmiş hastalarda kullanılabilir.
• Destekleyici öneriler: Fazla kilonun verilmesi, solunum egzersizleri ve akciğer enfeksiyonlarına karşı aşıların yaptırılması.

Ne Zaman Doktora Başvurmalı?

Özellikle yatınca artan nefes darlığınız varsa, bir ameliyat sonrası nefes almanız zorlaştıysa ya da akciğer grafinizde diyafram yüksekliği saptandıysa bir hekime başvurun. Göğüs hastalıkları ve göğüs cerrahisi uzmanları değerlendirmeyi yapar, gerekirse ileri tetkik planlar.