Fetal Ventrikülomegali

Fetal Ventrikülomegali Nedir?

Beynin içinde beyin omurilik sıvısını üreten ve taşıyan, ventrikül (karıncık) adı verilen boşluklar bulunur. Fetal ventrikülomegali, anne karnındaki bebekte bu boşlukların olağandan geniş ölçülmesidir. Değerlendirme genellikle yan ventriküllerin arka bölümünün (atriyum) genişliği ölçülerek yapılır; bu ölçümün 10 milimetre ve üzerinde olması ventrikülomegali olarak kabul edilir.

Genişliğin derecesine göre hafif, orta ve ağır olarak sınıflandırılır. Tek tarafta ya da iki tarafta görülebilir; başka hiçbir bulgu eşlik etmiyorsa izole ventrikülomegali olarak adlandırılır.

Belirtileri

Gebe kadında bu duruma bağlı bir belirti yoktur. Bulgu rutin ya da detaylı ultrason sırasında saptanır. Bebeğin doğumdan sonraki durumu ise genişliğin derecesine, zamanla değişimine ve eşlik eden başka bir sorun olup olmamasına bağlıdır:

• Hafif ve izole ventrikülomegalide bebeklerin önemli bir kısmı sağlıklı gelişir; genişlik gebelik içinde gerileyebilir ya da sabit kalabilir.
• Genişlik ilerlerse, ağır dereceye ulaşırsa veya başka beyin farklılıklarıyla birlikteyse gelişim gecikmesi, kas tonusu sorunları ve nöbet olasılığı artar.
• Doğumdan sonra baş çevresinin hızlı büyümesi, bıngıldağın gergin olması gibi bulgular hidrosefaliyi düşündürebilir.

Nedenleri ve Risk Faktörleri

Ventrikülomegali bir hastalıktan çok bir bulgudur ve farklı nedenlerden kaynaklanabilir:

• Beyin omurilik sıvısının akışında tıkanıklık
• Korpus kallozum agenezisi gibi beyin gelişim farklılıkları
• Kromozom farklılıkları ve bazı genetik sendromlar
• Gebelikte geçirilen bazı enfeksiyonlar (örneğin sitomegalovirüs, toksoplazma)
• Beyin içi kanama veya beyin dokusunda kayıp
• Omurga gelişim kusurları (spina bifida gibi)

Bazı bebeklerde hiçbir neden bulunamaz; özellikle hafif ve izole durumlarda bu sık görülür.

Tanı

Ultrasonda genişlik saptandığında perinatoloji uzmanı bebeğin beynini ve diğer organlarını ayrıntılı olarak inceler. Nedeni ve eşlik eden bulguları araştırmak için şu yöntemler kullanılabilir:

• Ayrıntılı nörosonografi ve fetal MR
• Amniyosentez ile kromozom ve kapsamlı genetik testler (mikroarray, gerektiğinde ekzom dizileme)
• Annede enfeksiyon taraması
• Ölçümün gebelik boyunca belirli aralıklarla tekrarlanması

Tedavi ve Korunma

Gebelik sırasında genişliği gideren bir tedavi yoktur; yaklaşım nedenin belirlenmesi ve yakın izlemdir. Doğum zamanı ve şekli çoğu durumda olağan gebelik ölçütlerine göre planlanır. Doğumdan sonra bebek ultrason veya MR ile yeniden değerlendirilir; sıvı birikimi artıp hidrosefali gelişirse beyin cerrahisi tarafından şant gibi işlemler gerekebilir. Gelişim izlemi çocuk nörolojisiyle sürdürülür.

Kesin bir korunma yolu yoktur. Gebelik öncesi folik asit kullanımı, gebelikte enfeksiyonlardan korunma (çiğ ya da az pişmiş et yememe, el hijyeni) ve düzenli gebelik kontrolleri riskleri azaltmaya yardımcı olur. Önceki gebeliğinde beyin anomalisi saptanan çiftlerin yeni gebelikten önce genetik danışmanlık alması önerilir.

Ne Zaman Doktora Başvurmalı?

Ultrasonda karıncık genişliğinden söz edildiyse perinatoloji uzmanına yönlendirilmeniz ve önerilen kontrolleri aksatmamanız önemlidir. Doğumdan sonra bebekte baş çevresinin hızla büyümesi, bıngıldakta gerginlik, sürekli kusma, aşırı uykuya meyil veya nöbet görülürse vakit kaybetmeden acil servise başvurun.