HPV Enfeksiyonu

Kadın Hastalıkları Ve Doğum
Halk arasında: genital siğil, kondilom

HPV enfeksiyonu, cinsel yolla bulaşan yaygın bir virüstür. Çoğu kişide belirti vermez ve bağışıklık sistemi tarafından temizlenir. Ancak bazı tipleri genital siğil (kondilom) veya rahim ağzı kanseri gibi hastalıklara yol açabilir. Belirtiler arasında genital bölgede siğiller, kaşıntı ve rahatsızlık bulunur. Tanı fizik muayene, Pap smear ve HPV DNA testi ile konur. Tedavide siğillerin yok edilmesi hedeflenir; virüsü tamamen ortadan kaldıran bir tedavi yoktur. Korunmada HPV aşısı, düzenli tarama ve kondom kullanımı önemlidir.

HPV Enfeksiyonu Nedir?

HPV (Human Papilloma Virüs, insan papilloma virüsü), cilt ve mukozaları (genital bölge, ağız ve boğaz gibi nemli yüzeyler) enfekte eden, çok yaygın bir virüs grubudur. 200'den fazla türü bulunur. Bazı türleri ellerde ve ayaklarda siğillere neden olurken, yaklaşık 40 türü genital bölgeyi etkiler ve cinsel temasla bulaşır.

HPV, dünyada en sık görülen cinsel yolla bulaşan enfeksiyondur. Cinsel olarak aktif kişilerin büyük çoğunluğu hayatlarının bir döneminde HPV ile karşılaşır. Enfeksiyonların büyük kısmı belirti vermez ve bağışıklık sistemi tarafından genellikle 1–2 yıl içinde kendiliğinden temizlenir.

Genital bölgeyi etkileyen HPV türleri iki gruba ayrılır:

  • Düşük riskli türler (örneğin HPV 6 ve 11): Genital siğillere (kondilom) neden olur; kansere yol açmaz.
  • Yüksek riskli türler (özellikle HPV 16 ve 18): Uzun süre vücutta kalırsa (kalıcı enfeksiyon) hücrelerde değişikliklere ve yıllar içinde kansere yol açabilir. Rahim ağzı (serviks) kanserinin neredeyse tamamı yüksek riskli HPV türlerine bağlıdır. Ayrıca anüs, penis, vulva, vajina ve ağız-boğaz (orofarenks) kanserleriyle de ilişkilidir.

Nasıl Bulaşır?

  • Vajinal, anal ve oral cinsel ilişki
  • Penetrasyon olmadan genital bölgelerin birbirine teması (cilt-cilde temas)
  • Nadiren doğum sırasında anneden bebeğe

HPV, enfekte kişinin hiçbir belirtisi olmasa bile bulaşabilir. Virüs yıllarca belirti vermeden vücutta kalabildiği için, enfeksiyonun ne zaman ve kimden alındığını belirlemek çoğu zaman mümkün değildir. HPV saptanması bir partnerin aldatıldığı anlamına gelmez. Tuvalet oturağı, havuz veya ortak eşyalarla bulaş son derece nadirdir.

Risk Faktörleri

  • Cinsel ilişkiye erken yaşta başlamak
  • Birden fazla cinsel partner veya partnerin birden fazla cinsel partnerinin olması
  • Bağışıklık sisteminin zayıf olması (HIV enfeksiyonu, organ nakli, bağışıklık baskılayıcı ilaçlar)
  • Sigara kullanımı: Kalıcı enfeksiyon ve rahim ağzı kanseri riskini artırır
  • Aşısız olmak
  • Başka cinsel yolla bulaşan enfeksiyonların varlığı

Belirtileri Nelerdir?

HPV enfeksiyonlarının büyük çoğunluğu hiçbir belirti vermez. Belirti olduğunda şunlar görülebilir:

Genital Siğiller (Kondilom)

  • Genital bölgede, makat çevresinde, kasıkta veya uylukta ten rengi, pembe veya kahverengi, küçük, kabarık veya düz kitleler
  • Karnabahar görünümünde, tek veya kümeler halinde lezyonlar
  • Bazen kaşıntı, yanma veya kanama
  • Kadınlarda vajina içinde ve rahim ağzında da görülebilir

Genital siğiller enfeksiyondan haftalar, aylar hatta yıllar sonra ortaya çıkabilir.

Hücresel Değişiklikler ve Kanser

Yüksek riskli HPV'nin neden olduğu rahim ağzı hücre değişiklikleri (prekanseröz lezyonlar) belirti vermez; ancak tarama testleriyle saptanabilir. Kanser geliştiğinde ise ilişki sonrası kanama, adet dışı kanama, menopoz sonrası kanama, kötü kokulu akıntı ve kasık ağrısı gibi belirtiler ortaya çıkabilir. Bu nedenle belirti beklemeden düzenli tarama yaptırmak hayati önem taşır.

Tanı Nasıl Konur?

  • Genital siğiller: Genellikle muayene ile tanınır.
  • Smear (Pap) testi: Rahim ağzından alınan hücrelerin mikroskop altında incelenmesiyle anormal hücre değişiklikleri saptanır.
  • HPV DNA testi: Rahim ağzından alınan örnekte yüksek riskli HPV türlerinin varlığı araştırılır. Türkiye'de 30–65 yaş arası kadınlara aile sağlığı merkezleri ve KETEM'lerde ücretsiz HPV taraması yapılmaktadır.
  • Kolposkopi ve biyopsi: Tarama testleri anormal çıkarsa, rahim ağzı özel bir büyüteçle incelenir ve şüpheli alanlardan doku örneği alınır.

Erkekler için rutin olarak önerilen bir HPV tarama testi bulunmamaktadır. Genital siğiller muayeneyle tanınır.

Tedavi Seçenekleri

HPV virüsünü vücuttan doğrudan yok eden bir ilaç yoktur. Enfeksiyonların çoğu bağışıklık sistemi tarafından kendiliğinden temizlenir. Tedavi, virüsün neden olduğu sorunlara yöneliktir:

Genital Siğillerin Tedavisi

  • Cilde sürülen ilaçlar: Hekim tarafından reçete edilen kremler ve solüsyonlar.
  • Dondurma (kriyoterapi): Siğillerin sıvı azotla dondurulması.
  • Yakma (elektrokoter) ve lazer
  • Cerrahi olarak çıkarma

Siğiller tedaviden sonra tekrarlayabilir. Eczaneden alınan siğil ilaçları genital bölgede kullanılmamalıdır; tedavi mutlaka hekim kontrolünde yapılmalıdır.

Rahim Ağzı Hücre Değişikliklerinin Tedavisi

Hafif değişiklikler çoğu zaman kendiliğinden geriler ve yakın takip yeterli olabilir. Orta ve ileri derecedeki değişikliklerde anormal dokunun çıkarılması (LEEP/konizasyon gibi işlemler) veya yok edilmesi uygulanır. Bu tedaviler kanser gelişmeden önce yapıldığında rahim ağzı kanserini önler.

Korunma Yolları

HPV Aşısı

HPV aşısı, en sık kansere ve genital siğillere yol açan HPV türlerine karşı koruma sağlayan güvenli ve etkili bir aşıdır.

  • En yüksek koruma, cinsel ilişki başlamadan, yani virüsle karşılaşmadan önce yapıldığında elde edilir. Bu nedenle ideal aşılama yaşı 9–14 yaşlarıdır.
  • Hem kızlar hem erkekler için önerilir; erkeklerin aşılanması hem kendilerini hem de partnerlerini korur.
  • Daha ileri yaşlarda da, genellikle 26 yaşına kadar ve bazı durumlarda 45 yaşına kadar hekim önerisiyle uygulanabilir.
  • Aşı mevcut enfeksiyonu tedavi etmez; ancak henüz karşılaşılmamış türlere karşı korur.
  • Aşılı kadınların da rahim ağzı kanser taramalarına devam etmesi gerekir.

Diğer Önlemler

  • Kondom kullanımı: Bulaş riskini azaltır; ancak kondomun örtmediği bölgelerden bulaş olabileceği için tam koruma sağlamaz.
  • Partner sayısının sınırlı tutulması
  • Sigarayı bırakmak: Vücudun virüsü temizleme yeteneğini artırır.
  • Düzenli rahim ağzı kanser taraması: 30 yaşından itibaren HPV testi ve/veya smear testi ile düzenli tarama, hücre değişikliklerinin kansere dönüşmeden yakalanmasını sağlar.

Erkeklerde HPV

HPV erkeklerde de çok yaygındır; ancak çoğu zaman hiçbir belirti vermez ve kendiliğinden temizlenir. Erkeklerde HPV; genital siğillere ve daha nadiren penis, anüs ve ağız-boğaz kanserlerine yol açabilir. Son yıllarda özellikle ağız-boğaz (bademcik ve dil kökü) kanserlerinin bir kısmının HPV ile ilişkili olduğu ve bu kanserlerin erkeklerde daha sık görüldüğü bilinmektedir. Erkekler için rutin HPV tarama testi önerilmese de; genital bölgede yeni oluşumlar, makatta kanama veya kitle, uzun süren ses kısıklığı, yutma güçlüğü ya da boyunda geçmeyen şişlik gibi belirtiler hekime danışılmalıdır. HPV aşısı erkekler için de güvenli ve etkilidir.

Gebelikte HPV

Gebelikte bağışıklık sistemindeki değişiklikler nedeniyle genital siğiller büyüyebilir veya sayıları artabilir. Siğillerin çoğu doğumdan sonra küçülür. Gebelikte bazı siğil ilaçları kullanılmaz; tedavi gerekiyorsa hekim gebelikte güvenli yöntemleri seçer. Anneden bebeğe bulaş nadirdir ve HPV tek başına sezaryen nedeni değildir. HPV aşısının gebelik sırasında yapılması önerilmez; aşı serisine başlanmışsa kalan dozlar doğumdan sonraya ertelenir.

HPV ile Yaşam

HPV tanısı almak kaygı verici olabilir; ancak çoğu enfeksiyonun kendiliğinden geçtiğini ve düzenli takiple kanser riskinin büyük ölçüde önlenebildiğini bilmek önemlidir. Partnerinizle açık iletişim kurmanız, hekiminizin önerdiği kontrollere düzenli gitmeniz ve sigara kullanmamanız en önemli adımlardır. Uzun süreli ilişkilerde partnerler genellikle virüsü paylaşmış olduğundan, HPV saptanması ilişkide değişiklik yapmayı zorunlu kılmaz. Sağlıklı beslenme, yeterli uyku ve düzenli egzersiz bağışıklık sistemini destekleyerek virüsün temizlenmesine yardımcı olabilir.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

  • Genital bölgede veya makat çevresinde siğil benzeri oluşumlar fark ettiyseniz
  • 30 yaş ve üzerindeyseniz ve rahim ağzı kanser taraması yaptırmadıysanız
  • İlişki sonrası, adet dışı veya menopoz sonrası kanamanız varsa
  • Anormal, kötü kokulu akıntı veya kasık ağrısı yaşıyorsanız
  • Çocuğunuz veya kendiniz için HPV aşısı hakkında bilgi almak istiyorsanız

HPV enfeksiyonu kadınlarda kadın hastalıkları ve doğum, erkeklerde üroloji uzmanları tarafından değerlendirilir; genital siğiller için dermatoloji uzmanlarına da başvurulabilir. Tarama ve aşılama için aile hekiminize başvurabilirsiniz.

Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; teşhis ve tedavi için mutlaka bir hekime başvurunuz.

Sık Sorulan Sorular

HPV aşısı kimlere yapılmalıdır?

HPV aşısı, 9-26 yaş arasındaki kadın ve erkeklere önerilir. Cinsel aktivite başlamadan önce yapılması en etkilidir. 27 yaş üstü kişilerde doktor değerlendirmesi gerekir.

HPV enfeksiyonu kendiliğinden geçer mi?

Evet, çoğu HPV enfeksiyonu bağışıklık sistemi tarafından 1-2 yıl içinde temizlenir. Ancak persistan enfeksiyon kanser riskini artırabilir, bu nedenle düzenli takip önemlidir.

Genital siğiller tedavi edilmezse ne olur?

Genital siğiller genellikle kansere yol açmaz, ancak büyüyebilir, yayılabilir ve rahatsızlık verebilir. Tedavi edilmezse kendiliğinden kaybolabilir veya kalıcı olabilir. Tedavi için doktora danışılmalıdır.

HPV enfeksiyonu hamileliği etkiler mi?

Genellikle hamileliği etkilemez, ancak nadiren siğiller büyüyerek doğum kanalını tıkayabilir veya bebeğe bulaşabilir. Hamilelikte tedavi seçenekleri sınırlıdır, bu nedenle doktor takibi önemlidir.

HPV testi pozitif çıkarsa kanser olur muyum?

Hayır, HPV testi pozitif çıkması kanser olduğunuz anlamına gelmez. Sadece virüsün varlığını gösterir. Çoğu enfeksiyon temizlenir. Anormal hücre değişiklikleri varsa erken müdahale ile kanser önlenebilir.

HPV Enfeksiyonu ile ilgili sorunuz mu var?

Kendi durumunuzu yazın, HPV Enfeksiyonu ile ilgilenen uzman doktorlara ücretsiz iletelim; yanıtı e-postanıza gelsin.

Bu konuda kendi sorumu sor →