Kızıl
Kızıl, A grubu streptokok bakterisinin neden olduğu, çocuklarda sık görülen bulaşıcı bir hastalıktır. Yüksek ateş, boğaz ağrısı, zımpara kağıdı benzeri döküntü ve çilek dili tipik belirtileridir. Bakteri öksürük ve hapşırıkla yayılır. Tanı boğaz kültürü ile konur. Tedavide antibiyotik kullanılır, erken tedavi komplikasyonları önler. Korunma için hijyen önemlidir, aşı yoktur.
Kızıl Nedir?
Kızıl, A grubu beta-hemolitik streptokok adlı bakterinin neden olduğu, genellikle çocuklarda görülen bulaşıcı bir enfeksiyon hastalığıdır. Hastalık, boğaz enfeksiyonu (streptokokal farenjit) ile başlar ve karakteristik döküntü ile kendini gösterir. Erken tanı ve tedavi ile komplikasyonlar önlenebilir.
Belirtileri Nelerdir?
Kızıl belirtileri genellikle maruziyetten 2-5 gün sonra ortaya çıkar. Başlıca belirtiler şunlardır:
- Ateş: Genellikle 38.5°C üzerinde, titreme ile birlikte.
- Boğaz ağrısı: Yutkunma güçlüğü, kırmızı ve şiş bademcikler.
- Döküntü: İlk 12-48 saat içinde başlar; kırmızı, zımpara kağıdı benzeri, gövde ve koltuk altı gibi bölgelerde yaygın. Yüzde kızarıklık olurken ağız çevresi soluk kalır (perioral solukluk).
- Çilek dili: Dil önce beyaz kaplı, sonra kırmızı ve kabarık tat tomurcukları ile çilek görünümü alır.
- Lenf bezlerinde şişlik: Boyunda hassas şişlikler.
- Diğer: Baş ağrısı, bulantı, kusma, halsizlik.
Uyarı: Nefes almada zorluk, yüksek ateş düşmüyorsa veya çocuk çok halsizse acilen doktora başvurun.
Nedenleri ve Risk Faktörleri
Kızıl, A grubu streptokok bakterisinin boğaz veya cilt enfeksiyonu sonucu oluşur. Bakteri, öksürük, hapşırık veya ortak eşya kullanımıyla bulaşır. Risk faktörleri:
- Yaş: En sık 5-15 yaş arası çocuklarda görülür.
- Kalabalık ortamlar: Okul, kreş gibi yerlerde bulaşma hızlıdır.
- Mevsim: Kış ve ilkbahar aylarında daha sık.
- Bağışıklık: Daha önce geçirmemiş olanlar risk altındadır.
Tanı Nasıl Konur?
Tanı, tipik belirtiler ve fizik muayene ile konur. Kesin tanı için boğaz kültürü veya hızlı antijen testi yapılır. Boğaz sürüntüsü alınarak bakteri varlığı araştırılır. Kan testleri nadiren gerekir. Erken tanı, komplikasyonları önlemek için önemlidir.
Tedavi ve Korunma
Tedavi: Kızıl, antibiyotiklerle (genellikle penisilin veya amoksisilin) tedavi edilir. Tedaviye başlandıktan 24 saat sonra bulaşıcılık azalır. Ateş düşürücü, bol sıvı ve istirahat önerilir. Antibiyotikler tam olarak bitirilmelidir.
Korunma: Hijyen kurallarına uymak (el yıkama), hasta kişilerle temastan kaçınmak, ortak eşya kullanmamak. Aşı yoktur. Tedavi edilmezse romatizmal ateş, böbrek iltihabı gibi ciddi komplikasyonlar gelişebilir.
Sık Sorulan Sorular
Kızıl bulaşıcı mıdır?
Evet, kızıl oldukça bulaşıcıdır. Bakteri, öksürük, hapşırık veya ortak eşya kullanımıyla yayılır. Antibiyotik tedavisine başlandıktan 24 saat sonra bulaşıcılık azalır.
Kızıl döküntüsü kaşıntı yapar mı?
Evet, döküntü genellikle kaşıntılıdır. Kaşımayı önlemek için tırnaklar kısa tutulabilir ve doktor önerisiyle kaşıntı giderici kremler kullanılabilir.
Kızıl geçiren çocuk tekrar kızıl olabilir mi?
Evet, geçirilmiş enfeksiyon bağışıklık bıraksa da farklı streptokok tipleriyle tekrar enfeksiyon mümkündür. Bu nedenle hijyen kurallarına uyulmalıdır.
Kızıl tedavi edilmezse ne olur?
Tedavi edilmezse romatizmal ateş (kalp kapakçıklarında hasar), böbrek iltihabı (glomerülonefrit) veya eklem iltihabı gibi ciddi komplikasyonlar gelişebilir. Antibiyotik tedavisi bu riski büyük ölçüde azaltır.
Kızıl için aşı var mı?
Hayır, şu anda kızıl için bir aşı bulunmamaktadır. Korunma, hijyen kurallarına uymak ve hasta kişilerle temastan kaçınmakla sağlanır.
Kendi durumunuzu yazın, Kızıl ile ilgilenen uzman doktorlara ücretsiz iletelim; yanıtı e-postanıza gelsin.
Bu konuda kendi sorumu sor →