Konjonktivit

Göz Hastalıkları
Halk arasında: göz nezlesi, kırmızı göz

Konjonktivit (göz nezlesi), gözün konjonktiva tabakasının iltihaplanmasıdır. Viral, bakteriyel, alerjik veya irritan nedenlerle ortaya çıkabilir. Kızarıklık, kaşıntı, akıntı ve batma hissiyle belirti verir. Tanı göz muayenesiyle konur; tedavi nedene göre değişir. Viral ve bakteriyel tipleri bulaşıcıdır; bu nedenle hijyen kurallarına uymak, elleri sık yıkamak ve kontakt lens bakımına dikkat etmek önemlidir. Ciddi belirtilerde (ağrı, görme azalması) mutlaka hekime başvurulmalıdır.

Konjonktivit Nedir?

Konjonktivit, göz kapaklarının iç yüzünü ve gözün beyaz kısmını (sklera) örten ince, şeffaf zar olan konjonktivanın iltihaplanmasıdır. Halk arasında "göz nezlesi" veya "pembe göz" olarak da bilinir. Konjonktiva iltihaplandığında içindeki küçük kan damarları genişler ve gözün beyaz kısmı pembe veya kırmızı görünür. Konjonktivit tek gözde başlayabilir ve diğer göze yayılabilir.

Konjonktivit en sık görülen göz hastalıklarından biridir ve her yaşta görülebilir. Virüsler, bakteriler, alerjiler veya tahriş edici maddeler neden olabilir. Viral ve bakteriyel konjonktivit son derece bulaşıcıdır ve okullarda, kreşlerde ve iş yerlerinde kolayca yayılır. Konjonktivit genellikle görmeyi kalıcı olarak etkilemez ve çoğu zaman 1–2 hafta içinde iyileşir. Ancak bazı türleri ve bazı durumlar acil tedavi gerektirebilir.

Konjonktivit Türleri

Viral Konjonktivit

En sık görülen konjonktivit türüdür. Çoğunlukla adenovirüsler neden olur; soğuk algınlığı ve üst solunum yolu enfeksiyonlarıyla birlikte görülebilir.

  • Genellikle tek gözde başlar, birkaç gün içinde diğer göze geçer.
  • Gözde kızarıklık, bol sulanma, yanma ve kum batma hissi.
  • Kulak önündeki lenf bezinde şişlik.
  • Çok bulaşıcıdır.
  • Genellikle 1–3 hafta içinde kendiliğinden iyileşir.
  • Epidemik keratokonjonktivit: Adenovirüsün neden olduğu, korneayı da etkileyebilen, salgınlara yol açan ağır bir türüdür; görmede bulanıklık ve ışığa hassasiyet uzun süre devam edebilir.
  • Herpes virüsü konjonktiviti: Genellikle tek taraflıdır; göz kapağında kabarcıklar eşlik edebilir. Korneayı etkileyerek görmeyi tehdit edebileceğinden göz doktoru tarafından değerlendirilmelidir.

Bakteriyel Konjonktivit

  • Stafilokok, streptokok, Haemophilus gibi bakteriler neden olur.
  • Koyu, sarı-yeşil, yapışkan çapak (iltihaplı akıntı).
  • Özellikle sabahları göz kapaklarının çapaktan yapışması.
  • Bir veya iki gözde kızarıklık.
  • Bulaşıcıdır; çocuklarda sık görülür.
  • Gonore ve klamidya konjonktiviti: Cinsel yolla bulaşan bu bakteriler ağır ve uzun süren konjonktivite yol açabilir. Gonore konjonktiviti hızla ilerleyerek korneayı delebilir; acil tedavi gerektirir.

Alerjik Konjonktivit

  • Polen, ev tozu akarı, hayvan tüyü, küf gibi alerjenlere karşı gelişir.
  • Her iki gözde belirgin kaşıntı (en tipik belirti), kızarıklık, sulanma ve göz kapaklarında şişlik.
  • Sıklıkla hapşırma, burun akıntısı ve burun kaşıntısıyla birlikte görülür.
  • Mevsimsel (bahar aylarında) veya yıl boyu sürebilir.
  • Bulaşıcı değildir.
  • Vernal keratokonjonktivit: Özellikle erkek çocuklarda, ilkbahar ve yaz aylarında kötüleşen ağır bir alerjik konjonktivit türüdür.
  • Dev papiller konjonktivit: Kontakt lens kullananlarda görülebilir.

Tahriş Edici (Kimyasal) Konjonktivit

Duman, toz, havuz suyundaki klor, şampuan, kozmetik ürünler veya kimyasal maddelerle temas sonucu gelişir. Asit veya alkali gibi kimyasal maddelerin göze kaçması acil bir durumdur.

Yenidoğan Konjonktiviti (Oftalmia Neonatorum)

Doğumdan sonraki ilk ayda görülür. Doğum sırasında anneden bulaşan bakteriler (gonore, klamidya) veya diğer nedenlere bağlı olabilir. Yenidoğanda gözde çapak ve kızarıklık mutlaka hekim tarafından değerlendirilmelidir. Bazı bebeklerde gözyaşı kanalının tıkalı olması da sürekli sulanma ve çapaklanmaya yol açar.

Belirtileri Nelerdir?

  • Gözün beyaz kısmında kızarıklık veya pembe renk
  • Gözde sulanma
  • Çapak (su gibi, mukuslu veya iltihaplı)
  • Sabahları kirpiklerin ve göz kapaklarının birbirine yapışması
  • Gözde kaşıntı, yanma, batma veya kum varmış hissi
  • Göz kapaklarında şişlik
  • Işığa karşı hafif hassasiyet
  • Kontakt lens takmakta güçlük

Nasıl Bulaşır?

Viral ve bakteriyel konjonktivit, enfekte gözün akıntısının ellerle başka kişilere veya diğer göze taşınmasıyla bulaşır. Ortak kullanılan havlu, yastık kılıfı, göz makyaj malzemeleri, göz damlaları ve kontakt lensler de bulaşa aracılık eder. Viral konjonktivit genellikle belirtilerin devam ettiği süre boyunca, yaklaşık 10–14 gün bulaşıcıdır. Bakteriyel konjonktivitte antibiyotik tedavisine başlandıktan 24–48 saat sonra bulaştırıcılık büyük ölçüde azalır.

Tanı Nasıl Konur?

  • Öykü ve göz muayenesi: Konjonktivit tanısı genellikle belirtilere ve göz muayenesine göre konur. Hekim çapağın niteliğini, kızarıklığın yayılımını, göz kapaklarını ve kulak önündeki lenf bezlerini değerlendirir.
  • Biyomikroskop (yarık lamba) muayenesi: Göz doktoru, korneanın ve gözün ön kısmının etkilenip etkilenmediğini ayrıntılı olarak inceler.
  • Görme keskinliği ölçümü
  • Floresein boyası ile muayene: Korneada yara veya hasar olup olmadığını gösterir.
  • Kültür ve hızlı testler: Ağır, uzun süren veya tedaviye yanıt vermeyen konjonktivitte ve yenidoğanlarda akıntıdan örnek alınarak etken araştırılır. Adenovirüs için hızlı test kullanılabilir.
  • Alerji testleri: Alerjik konjonktivitte alerjenin belirlenmesi için.

Kırmızı Gözün Diğer Nedenleri

Gözde kızarıklık her zaman konjonktivit değildir. Akut glokom krizi, üveit (göz içi iltihabı), keratit (kornea iltihabı veya yarası), göze yabancı cisim kaçması ve göz travmaları da kırmızı göze yol açabilir. Bu durumlar genellikle göz ağrısı, görme azalması ve belirgin ışık hassasiyetiyle birliktedir ve acil göz muayenesi gerektirir. Ayrıca gözün beyaz kısmında aniden ortaya çıkan, ağrısız, kırmızı kan lekesi (subkonjonktival kanama) genellikle zararsızdır ve 1–2 hafta içinde kendiliğinden geçer.

Tedavi Seçenekleri

Viral Konjonktivit

  • Viral konjonktivit genellikle kendiliğinden iyileşir; antibiyotikler etkisizdir.
  • Gözlere soğuk kompres uygulamak kızarıklık ve şişliği azaltır.
  • Koruyucu madde içermeyen suni gözyaşı damlaları rahatlama sağlar.
  • Kornea tutulumu olan ağır olgularda göz doktoru kısa süreli steroidli damlalar önerebilir; bu damlalar yalnızca göz doktoru kontrolünde kullanılmalıdır.
  • Herpes virüsü konjonktivitinde antiviral ilaçlar kullanılır.

Bakteriyel Konjonktivit

  • Antibiyotikli göz damlaları veya merhemleri ile tedavi edilir; iyileşmeyi hızlandırır ve bulaşıcılığı azaltır.
  • Hafif olgular tedavisiz de iyileşebilir; ancak çocuklarda ve kontakt lens kullananlarda tedavi önerilir.
  • Gonore ve klamidya konjonktivitinde ağızdan veya kas içi antibiyotik tedavisi gerekir; cinsel partner de tedavi edilmelidir.

Alerjik Konjonktivit

  • Alerjenden kaçınma
  • Soğuk kompres ve suni gözyaşı
  • Antihistaminik ve mast hücresi stabilize edici göz damlaları
  • Gerekirse ağızdan antihistaminikler
  • Ağır olgularda göz doktoru kontrolünde kısa süreli steroidli damlalar
  • Uzun süreli ve ağır alerjilerde alerji aşısı (immünoterapi)

Kimyasal Konjonktivit

Göze kimyasal madde kaçtığında göz hemen ve bol miktarda temiz su ile en az 15–20 dakika boyunca yıkanmalı, ardından vakit kaybetmeden acil servise başvurulmalıdır.

Korunma ve Bulaşmayı Önleme

  • Ellerinizi sık sık sabun ve suyla yıkayın.
  • Gözlerinize dokunmaktan ve gözlerinizi ovuşturmaktan kaçının.
  • Havlu, yastık kılıfı, göz damlası ve göz makyaj malzemelerinizi kimseyle paylaşmayın.
  • Konjonktivit sırasında kullandığınız göz makyaj ürünlerini atın.
  • Göz akıntısını temiz, tek kullanımlık mendil veya pamukla, içten dışa doğru silin ve her göz için ayrı mendil kullanın.
  • Kontakt lens kullanıyorsanız konjonktivit iyileşene kadar lens takmayın; lenslerinizi ve lens kabınızı değiştirin.
  • Havuzda yüzerken yüzücü gözlüğü kullanın.
  • Viral veya bakteriyel konjonktiviti olan çocuklar, hekim önerisine göre okul veya kreşe bir süre ara verebilir.
  • Yenidoğanları korumak için gebelikte cinsel yolla bulaşan enfeksiyonların taranması ve tedavisi önemlidir.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

Gözünüzde kızarıklık, çapak ve sulanma birkaç günde düzelmiyorsa, belirtiler kötüleşiyorsa, yoğun iltihaplı akıntı varsa, kontakt lens kullanıyorsanız, bağışıklık sisteminiz zayıfsa ya da yenidoğan bebeğinizde göz akıntısı ve kızarıklık varsa bir göz hastalıkları uzmanına veya aile hekimine başvurun.

Acil durum: Gözde şiddetli ağrı, görme bulanıklığı veya görme kaybı, belirgin ışık hassasiyeti, gözbebeğinde şekil değişikliği, gözde yabancı cisim hissinin geçmemesi, göze kimyasal madde kaçması, göz travması, çok yoğun ve hızla artan iltihaplı akıntı, göz kapağı ve çevresinde hızla artan şişlik, kızarıklık ve ateş ya da yenidoğanda yoğun göz akıntısı varsa beklemeden acil servise veya bir göz hastalıkları kliniğine başvurun.

Konjonktivit göz hastalıkları uzmanları ve aile hekimleri tarafından değerlendirilir ve tedavi edilir. Çocuklarda çocuk sağlığı ve hastalıkları, alerjik konjonktivitte alerji ve immünoloji, cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlarda enfeksiyon hastalıkları, kadın hastalıkları ve doğum ve üroloji uzmanları sürece katılır.

Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; teşhis ve tedavi için mutlaka bir hekime başvurunuz.

Sık Sorulan Sorular

Konjonktivit bulaşıcı mıdır?

Viral ve bakteriyel konjonktivit bulaşıcıdır; el-göz teması ve paylaşılan eşyalarla yayılabilir. Alerjik ve irritan tipleri bulaşıcı değildir. Hijyen kurallarına uymak önemlidir.

Konjonktivit ne zaman geçer?

Viral konjonktivit genellikle 7-14 gün içinde kendiliğinden iyileşir. Bakteriyel konjonktivit antibiyotik tedavisiyle 2-3 günde belirtiler azalır; alerjik konjonktivit alerjenden kaçınma ve ilaçlarla kontrol altına alınır.

Konjonktivit için ne zaman doktora gitmeliyim?

Göz ağrısı, görme azalması, ışığa aşırı hassasiyet, yoğun akıntı veya belirtilerin birkaç gün içinde kötüleşmesi durumunda hemen bir göz hekimine başvurmalısınız. Ayrıca yenidoğanlarda ve bağışıklık sistemi zayıf kişilerde en kısa sürede tıbbi yardım alınmalıdır.

Konjonktivitte evde ne yapabilirim?

Göz kapaklarına soğuk kompres uygulayabilir, suni gözyaşı kullanabilir ve hijyen kurallarına dikkat edebilirsiniz. Hekim önerisi olmadan antibiyotik veya kortizonlu damla kullanmayın. Bulaşıcı tip varsa havlu ve yastık kılıflarını sık sık değiştirin.

Kontakt lens kullanıyorum, konjonktivit olursam ne yapmalıyım?

Lens kullanımını derhal bırakın ve lenslerinizi temas ettiğiniz yüzeylerden uzak tutun. Mevcut lensinizi atın veya uygun şekilde temizleyin. Göz hekiminize danışmadan lens kullanmaya devam etmeyin.

Konjonktivit ile ilgili sorunuz mu var?

Kendi durumunuzu yazın, Konjonktivit ile ilgilenen uzman doktorlara ücretsiz iletelim; yanıtı e-postanıza gelsin.

Bu konuda kendi sorumu sor →