Testis Kanseri

Testis Kanseri Nedir?

Testisler, erkek üreme sisteminin bir parçası olup sperm üretimi ve erkeklik hormonu (testosteron) salgılanmasında görevlidir. Testis kanseri, bu organlardaki hücrelerin kontrolsüz çoğalmasıyla oluşur. Çoğunlukla tek testiste görülür ve en sık 15-35 yaş arasındaki genç erkekleri etkiler. Tüm erkek kanserlerinin yaklaşık %1'ini oluşturur, ancak özellikle erken evrede yakalandığında tedavi başarı oranı yüzde 95'in üzerindedir.

Belirtileri Nelerdir?

En yaygın belirti, testiste ele gelen ağrısız bir sertlik veya şişliktir. Ancak tüm erkeklerde aynı belirtiler görülmez. Bazı hastalarda hafif bir rahatsızlık, ağırlık hissi veya kasıkta künt bir ağrı olabilir. Testislerden birinin büyümesi veya şeklinin değişmesi de dikkat çeker. Nadiren, hastalık lenf bezlerine veya akciğerlere yayılmışsa sırt ağrısı, öksürük, göğüs ağrısı, nefes darlığı veya karın ağrısı gibi belirtiler ortaya çıkabilir.

• Testiste ele gelen sertlik veya yumru
• Testiste ağırlık hissi veya dolgunluk
• Tek taraflı testis büyümesi
• Hafif veya şiddetli ağrı
• Kasık veya alt karın bölgesinde rahatsızlık
• İleri evrede sırt ağrısı, öksürük, nefes darlığı

Uyarı: Testislerde ele gelen herhangi bir kitle veya sertlik, ağrılı olmasa bile mutlaka hekim tarafından değerlendirilmelidir. Erken teşhis hayat kurtarır.

Nedenleri ve Risk Faktörleri

Testis kanserinin kesin nedeni bilinmemektedir. Ancak bazı faktörler riski artırabilir:

• İnmemiş testis: Doğuştan testislerden birinin skrotuma inmemiş olması en önemli risk faktörüdür.
• Aile öyküsü: Babası veya kardeşinde testis kanseri olanlarda risk artar.
• Kişisel öykü: Bir testiste kanser geçiren kişide diğer testiste kanser gelişme riski yüksektir.
• Yaş: En sık 15-35 yaş arası görülür.
• Genetik sendromlar: Klinefelter sendromu gibi bazı durumlar riski artırabilir.
• Sigara kullanımı: Sigaranın riski artırdığına dair bulgular vardır.
• Irk ve etnisite: Beyaz erkeklerde diğer ırklara göre daha sıktır.

Bu risk faktörlerine sahip olmak kanser teşhisi konacağı anlamına gelmez. Ancak düzenli muayene ve kendi kendine kontrol bu kişilerde daha da önemlidir.

Tanı Nasıl Konur?

Şüpheli bir durumda üroloji uzmanına başvurulmalıdır. Tanı süreci şu adımları içerir:

• Fizik muayene: Doktor testisleri elle kontrol eder, kitle veya yer kaplayan oluşum arar.
• Ultrasonografi: Skrotal ultrason ile kitle görüntülenir; kanser şüphesi olan kitlelerin özellikleri değerlendirilir. Ultrason, kist ile solid kitleyi ayırt etmede yardımcıdır.
• Tümör belirteçleri: Kanda alfa-fetoprotein (AFP), insan koryonik gonadotropini (hCG) ve laktat dehidrogenaz (LDH) ölçülür. Bu değerler tanı yanında tedaviye yanıtın izlenmesinde de kullanılır.
• Orşiektomi: Kesin tanı, testis kasık bölgesinden çıkarılarak patolojik inceleme yapılmasıyla konur. Bu işleme radikal inguinal orşiektomi denir. Kansere yayılmayı önlemek için skrotumdan biyopsi yapılmaz.
• Evreleme: Hastalığın yayılımını belirlemek için bilgisayarlı tomografi (BT) ile karın, göğüs ve lenf bezleri görüntülenebilir.

Tedavi ve Korunma

Tedavi, kanserin türüne, evresine ve hastanın genel sağlık durumuna göre planlanır. Başlıca tedavi seçenekleri şunlardır:

• Cerrahi: İlk adım olarak etkilenen testis kasık yoluyla çıkarılır (orşiektomi). İleri evrelerde karın içindeki lenf bezleri de cerrahi olarak temizlenebilir.
• Kemoterapi: Yayılmış hastalıkta veya yüksek riskli durumlarda kullanılır. Kanser hücrelerini öldüren ilaçlar damar yoluyla verilir.
• Radyoterapi: Özellikle seminom tipinde, karın ve pelvis bölgesindeki lenf bezlerine uygulanabilir.
• İzlem: Bazı erken evre hastalarda cerrahi sonrası yakın takip yeterli olabilir; nüks olasılığı düşükse ek tedavi verilmeyebilir.

Korunma açısından en önemli yöntem kendi kendine testis muayenesidir. Ayda bir kez duş sırasında yapılması önerilir. Muayene sırasında her iki testis başparmak ve işaret parmakları arasında hafifçe döndürülür; ele gelen anormal bir sertlik veya yumru varlığında hekime başvurulmalıdır. Düzenli sağlık kontrolleri sırasında da testis muayenesi talebi ile belirtiler erkenden fark edilebilir.