Burun Polipleri

Burun Polipleri Nedir?

Burun polipleri, burun içini döşeyen mukoza tabakasının kronik iltihaplanması sonucu ortaya çıkan, saplı ya da sapsız, yumuşak ve genellikle üzüm tanesi benzeri uzantılardır. Halk arasında nazal polip olarak da bilinirler. Tam olarak iyi huylu (benign) kabul edilirler, yani kansere dönüşmezler. Ancak burun boşluklarını ve sinüs kanallarını tıkayarak nefes almayı engelleyebilir, koku duyusunu azaltabilir ve yaşam kalitesini düşürebilir. Polipler çoğunlukla her iki tarafta simetrik olarak oluşur ve erişkinlerde çocuklardan daha sık görülür. Erişkinlerde görülme sıklığı %1-4 arasında değişmektedir. Çocuklarda nadir olup, görüldüğünde kistik fibrozis gibi altta yatan bir hastalık araştırılmalıdır.

Belirtileri Nelerdir?

Polipler başlangıçta çok küçük oldukları için herhangi bir şikayete yol açmayabilir. Büyüdükçe ve burun geçişini daralttıkça şu belirtiler ortaya çıkar:

• İnatçı burun tıkanıklığı ve tıkalı ses
• Koku ve tat almada azalma veya tam kayıp (anosmi)
• Sürekli burun akıntısı ve geniz akıntısı hissi
• Yüzde dolgunluk, baskı veya baş ağrısı
• Sabahları daha belirgin olan öksürük
• Uyku sırasında horlama ve uyku kalitesinde düşme
• Burun kanamalarına yatkınlık

Bu belirtiler soğuk algınlığı veya alerjik rinit ile karışabilir. Ancak bu durumların aksine polip belirtileri haftalar aylar içinde kalıcı olma eğilimindedir.

Nedenleri ve Risk Faktörleri

Burun polipleri, mukoza hücrelerinin aşırı ve anormal büyümesi sonucu oluşur. Bunun altında yatan temel mekanizma kronik iltihaptır. Bağışıklık sistemi, normalde zararlı olmayan maddelere karşı aşırı bir savunma tepkisi göstererek mukoza içinde sıvı birikmesine ve polip gelişimine neden olabilir. Araştırmalar, bazı faktörlerin bu süreci tetiklediğini göstermektedir:

• Astım ve alerjik rinit (saman nezlesi)
• Aspirin hassasiyeti (aspirin alevli solunum yolu hastalığı)
• Kronik sinüzit ve tekrarlayan nazal enfeksiyonlar
• Kistik fibrozis ve Churg-Strauss sendromu gibi sistemik hastalıklar
• Bağışıklık sistemini baskılayan hastalıklar veya ilaçlar
• Ailede burun polipi öyküsü (genetik yatkınlık)

Bu risk faktörlerine sahip olmak poliplerin gelişeceği anlamına gelmediği gibi, risk faktörü olmayan kişilerde de polipler ortaya çıkabilir.

Ne Zaman Doktora Başvurmalı?

Burun tıkanıklığı, koku kaybı veya yüz ağrısı gibi belirtiler 10 günden uzun sürüyorsa veya şiddetleniyorsa bir Kulak Burun Boğaz uzmanına başvurulmalıdır. Özellikle aşağıdaki durumlar acil tıbbi müdahale gerektirebilir:

• Tek taraflı, miktarı giderek artan burun kanaması
• Yüzde veya göz çevresinde aniden gelişen şiddetli ağrı ve şişlik
• Görmede bulanıklık veya çift görme
• Yüksek ateş ve şiddetli baş ağrısı

Bu belirtiler polip dışında başka ciddi bir durumun işareti olabilir; ihmal edilmeden acil değerlendirilmelidir.

Tanı Nasıl Konur?

Tanı koymak için bir KBB uzmanı öncelikle hastanın şikayetlerini dinler ve burun içini muayene eder. Basit bir nazal spekulum ile bakılabileceği gibi, daha ayrıntılı inceleme için burun endoskopisi kullanılır. Endoskopi sırasında burun boşluğuna ince, ışıklı ve kameralı bir tüp yerleştirilir; böylece polipler, sinüs ağızları ve mukoza durumu ayrıntılı olarak görüntülenir. Bazı durumlarda bilgisayarlı tomografi (BT) ile sinüslerin anatomisi ve polip yaygınlığı daha net ortaya konabilir. Özellikle cerrahi planlanıyorsa BT taraması faydalıdır. Alerji testleri, kan testleri veya kistik fibrozis gibi hastalıkları ekarte etmek için ter testi istenebilir. Nadiren, poliplerden bir tane çıkarılarak biyopsi yapılabilir ve mikroskop altında incelenir.

Tedavi ve Korunma

Burun polipleri için kalıcı bir tedavi olmamakla birlikte, semptomları kontrol altına almak ve poliplerin küçülmesini sağlamak mümkündür. Tedavi planı polip büyüklüğüne, yaygınlığına ve hastanın şikayetlerine göre kişiselleştirilir.

• Kortizonlu burun spreyleri: İlk tedavi seçeneğidir. Poliplerin küçülmesini ve iltihabın azalmasını sağlar. Düzenli ve uzun süreli kullanılmalıdır.
• Ağızdan kortikosteroidler: Kısa süreli, ciddi semptomlarda ya da cerrahi öncesi polipleri küçültmek için kullanılabilir.
• Antibiyotikler: Bakteriyel sinüzit eşlik ediyorsa reçete edilir.
• Biyolojik ajanlar: Belirli durumlarda (örneğin aspirin hassasiyeti olan) yeni nesil tedaviler kullanılabilir.
• Cerrahi: Medikal tedaviye yanıt alınamayan, büyük ve çok sayıda polipi olan hastalarda endoskopik sinüs cerrahisi uygulanır. Polipler çıkarılır ve sinüs kanalları açılır. Cerrahi sonrası polipler tekrarlayabileceği için ilaç tedavisine devam edilmesi önemlidir.

Korunma için altta yatan alerji ve astımın iyi tedavi edilmesi, tuzlu su ile burun yıkamaları ve çevresel tahriş edicilerden kaçınma önerilir. Polipler çıkarıldıktan sonra tekrarlama riski yüksektir; bu nedenle düzenli takip ve bakım şarttır.

Ameliyat sonrası bakım da önemlidir. Doktorunuzun önerdiği burun yıkamaları ve spreyler düzenli uygulanmalı, kontroller aksatılmamalıdır. Poliplerin tekrarlama riski olması nedeniyle uzun süreli takip gerekebilir.