Kondromalazi Patella

Kondromalazi Patella Nedir?

Diz kapağı, uyluk kemiğinin ön yüzündeki bir oluk içinde kayarak hareket eder. Diz kapağının arka yüzü, bu hareketi kolaylaştıran kaygan bir eklem kıkırdağıyla kaplıdır. Kondromalazi patella, bu kıkırdağın yumuşaması, pürüzlenmesi ve zamanla aşınmasıdır. Halk arasında diz kapağı kıkırdak erimesi olarak da bilinir. Diz önü ağrısının sık nedenlerinden biridir ve özellikle gençlerde, sporcularda ve kadınlarda görülür. Patellofemoral ağrı sendromu (koşucu dizi) ile yakından ilişkilidir; ancak kondromalazide kıkırdakta yapısal bir değişiklik bulunur.

Belirtileri

• Diz kapağının arkasında veya çevresinde künt, sızlayıcı ağrı
• Merdiven inerken veya çıkarken, yokuş inerken artan ağrı
• Çömelme, diz çökme ve uzun süre dizler bükülü oturma sonrası ağrı (sinemada veya uzun yolculukta)
• Dizi hareket ettirirken diz kapağında sürtünme, çıtırdama veya gıcırtı hissi
• Bazen dizde hafif şişlik
• Dizde güçsüzlük veya boşalma hissi

Dizde çıtırdama tek başına ve ağrısız ise genellikle bir hastalık belirtisi değildir.

Nedenleri ve Risk Faktörleri

Diz kapağının oluk içinde düzgün kaymaması, kıkırdağın bazı bölgelerinin fazla yük almasına ve zamanla zarar görmesine yol açar. Başlıca nedenler ve risk faktörleri şunlardır:

• Uyluk ön kasının (kuadriseps) zayıflığı veya bu kas grubunun iç ve dış kısımları arasındaki dengesizlik
• Uyluk arka kası, kalça ve baldır kaslarında gerginlik ya da zayıflık
• Diz kapağının doğuştan veya yapısal olarak farklı yerleşimi, düz taban gibi alt bacak hizalanma sorunları
• Koşu, zıplama, futbol, basketbol gibi dizi tekrarlayan şekilde zorlayan sporlar ve antrenman yükünün hızlı artırılması
• Diz kapağına doğrudan darbe, diz kapağı çıkığı veya önceki diz yaralanmaları
• Fazla kilo
• İlerleyen yaşla birlikte kıkırdakta oluşan aşınma

Tanı

Hekim önce yakınmaları dinler, dizi ve diz kapağının hareketini muayene eder; kas gücü, esneklik, kalça ve ayak hizalanmasını değerlendirir. Diz kapağının yerleşimini ve kemik yapıları görmek için röntgen istenebilir. Kıkırdaktaki değişikliğin derecesini ve dizdeki diğer yapıları (menisküs, bağlar) değerlendirmek için manyetik rezonans (MR) görüntüleme yapılabilir. Diz önü ağrısı menisküs yırtığı, tendon iltihabı veya kireçlenme gibi başka nedenlerle de oluşabileceğinden ayrımı hekimin yapması gerekir.

Tedavi ve Korunma

Tedavinin temeli, diz kapağı üzerindeki aşırı yükü azaltmak ve dizi çevreleyen kasları güçlendirmektir. Çoğu hasta ameliyatsız yöntemlerle rahatlar:

• Aktivite düzenlemesi: Ağrıyı artıran hareketlerin (derin çömelme, diz çökme, yokuş koşusu) geçici olarak azaltılması
• Egzersiz ve fizik tedavi: Uyluk ön kası ve kalça kaslarının güçlendirilmesi, gergin kasların esnetilmesi; fizyoterapist eşliğinde kişiye özel program en etkili yöntemdir
• Soğuk uygulama ve ilaçlar: Aktivite sonrası ağrıyı azaltmak için soğuk uygulama ve hekimin uygun gördüğü ağrı kesiciler
• Destekleyici yöntemler: Bantlama, dizlik veya ayak hizalanma sorunu varsa uygun tabanlık hekim önerisiyle kullanılabilir
• Kilo kontrolü: Fazla kilonun azaltılması dize binen yükü düşürür
• Cerrahi: Uzun süreli ve düzenli tedaviye rağmen geçmeyen, belirgin hizalanma bozukluğu olan seçilmiş hastalarda artroskopik veya hizalamayı düzelten cerrahi işlemler düşünülebilir

Korunmak için spora başlamadan önce ısınmak, antrenman yükünü yavaş artırmak, bacak kaslarını düzenli olarak güçlendirmek ve esnetmek, uygun ayakkabı kullanmak ve sağlıklı kiloyu korumak yararlıdır.

Ne Zaman Doktora Gitmeli?

Diz önündeki ağrı birkaç haftadır sürüyorsa, merdiven inip çıkmayı veya spor yapmayı kısıtlıyorsa ya da tekrar ediyorsa bir fiziksel tıp ve rehabilitasyon, ortopedi veya spor hekimliği uzmanına başvurmak gerekir. Dizde darbe veya burkulma sonrası ani ve belirgin şişlik, dizin kilitlenmesi, üzerine basamama ya da diz kapağının yerinden çıkması acil değerlendirme gerektirir. Dizde kızarıklık, ısı artışı ve ateş görülürse eklem enfeksiyonu olasılığı nedeniyle beklemeden hekime başvurulmalıdır.