Kuyruk Sokumu Ağrısı

Kuyruk Sokumu Ağrısı Nedir?

Kuyruk sokumu (koksiks), omurganın en alt ucunda yer alan, birkaç küçük omurun birleşmesiyle oluşan üçgen biçimli bir kemik yapıdır. Oturma sırasında vücut ağırlığının bir kısmını taşır ve pek çok kas, bağ ve tendona tutunma noktası sağlar. Bu bölgede hissedilen ağrıya tıpta koksidini (koksidinya) adı verilir.

Koksidini kadınlarda erkeklere göre daha sık görülür. Bunun başlıca nedenleri leğen kemiği yapısındaki farklılıklar ve doğum sırasında bölgenin maruz kaldığı baskıdır. Ağrı çoğu zaman birkaç hafta ile birkaç ay içinde kendiliğinden ya da basit önlemlerle geçer; bir kısım hastada ise uzun süreli (kronik) hale gelebilir.

Belirtileri

• Kalçaların arasında, omurganın en alt ucunda lokalize, genellikle parmakla gösterilebilen ağrı
• Oturunca, özellikle sert zemine ya da geriye yaslanarak oturunca artan ağrı
• Oturur pozisyondan ayağa kalkarken ani ve keskin ağrı
• Bölgeye dokunmakla ya da bastırmakla hassasiyet
• Uzun süre ayakta durmakla bazı kişilerde artış
• Bazı hastalarda dışkılama ya da cinsel ilişki sırasında ağrı

Ağrı genellikle ayakta ya da yürürken azalır. Birçok kişi farkında olmadan tek kalçasına ağırlık vererek ya da öne eğilerek oturmaya başlar.

Nedenleri ve Risk Faktörleri

Kuyruk sokumu ağrısının en sık nedenleri şunlardır:

• Düşme ve darbe: Kalça üzerine, özellikle buzda ya da merdivende geriye doğru düşme en tipik nedendir. Kemikte zedelenme, çatlak ya da kırık oluşabilir.
• Doğum: Normal doğum sırasında bebeğin başı koksiksi geriye doğru iterek bağlarını zorlayabilir.
• Tekrarlayan zorlanma: Uzun süre sert yüzeyde oturma, bisiklet ya da kürek gibi bölgeye baskı yapan sporlar.
• Aşırı hareketlilik ya da kısıtlılık: Oturma sırasında koksiksin normalden fazla ya da az hareket etmesi ağrıya yol açabilir.
• Kilo: Fazla kilo oturma sırasında koksikse binen yükü artırır; çok hızlı kilo kaybı ise bölgedeki yağ yastığını azaltabilir.

Daha seyrek olarak kuyruk sokumu bölgesindeki kıl dönmesi (pilonidal sinüs) enfeksiyonu, bel omurlarından yansıyan ağrılar, leğen tabanı kas gerginliği ya da nadiren tümörler benzer yakınmaya neden olabilir. Bu nedenle nedeni belirsiz ya da uzun süren ağrıların hekim tarafından değerlendirilmesi önemlidir.

Tanı

Tanı çoğunlukla hastanın öyküsü ve muayene ile konur. Hekim ağrının ne zaman başladığını, bir düşme ya da doğum öyküsü olup olmadığını ve hangi durumlarda arttığını sorar; koksiks bölgesine dokunarak hassasiyeti değerlendirir.

Gerekli görülürse şu incelemeler yapılabilir:

• Röntgen: Kırık ya da çıkık şüphesinde istenir. Bazı durumlarda oturarak ve ayakta çekilen dinamik filmlerle koksiksin hareketliliği değerlendirilir.
• MR: Ağrı uzun sürüyorsa, enfeksiyon, tümör ya da bel kaynaklı bir sorun düşünülüyorsa tercih edilebilir.
• Kan tetkikleri: Ateş ya da enfeksiyon bulgusu varsa istenebilir.

Tedavi ve Korunma

Hastaların büyük çoğunluğu cerrahi dışı yöntemlerle iyileşir. Tedavi, ağrının nedenine ve şiddetine göre hekim tarafından planlanır:

• Oturma düzenlemesi: Uzun süre oturmaktan kaçınmak, oturken hafifçe öne eğilmek, ortası ya da arka kısmı boş (U ya da V kesikli) minder kullanmak koksikse binen yükü azaltır.
• Soğuk ve sıcak uygulama: Darbe sonrası ilk günlerde soğuk, sonrasında ılık uygulama rahatlama sağlayabilir.
• İlaç tedavisi: Hekimin uygun gördüğü ağrı kesici ve iltihap giderici ilaçlar kısa süreli kullanılabilir.
• Fizik tedavi ve egzersiz: Leğen tabanı kaslarının gevşetilmesi, germe egzersizleri, duruş eğitimi ve fizyoterapist tarafından uygulanan manuel teknikler yardımcı olabilir.
• Kabızlığın önlenmesi: Lifli beslenme ve yeterli sıvı alımı dışkılama sırasında ağrıyı azaltır.
• Enjeksiyon tedavileri: Aylarca geçmeyen ağrılarda bölgeye lokal enjeksiyon ya da sinir blokları uygulanabilir.
• Cerrahi: Diğer tüm yöntemlere yanıt vermeyen az sayıda hastada koksiksin çıkarılması (koksigektomi) değerlendirilebilir.

Korunma için buzlu ve kaygan zeminlerde dikkatli yürümek, uzun süre oturulan işlerde ara vererek kalkıp yürümek, sert zemine uzun süre oturmamak ve sağlıklı kiloyu korumak faydalıdır.

Ne Zaman Doktora Gidilmeli?

Ağrı birkaç hafta içinde azalmıyorsa, günlük yaşamı ve uykuyu bozuyorsa bir hekime başvurmak gerekir. Aşağıdaki durumlar ise vakit kaybetmeden değerlendirilmelidir:

• Kuyruk sokumu bölgesinde kızarıklık, şişlik, akıntı ve ateş
• Bacaklarda uyuşma, güç kaybı ya da idrar veya dışkı kontrolünde bozulma (acil durum)
• Açıklanamayan kilo kaybı, gece istirahatte artan ağrı
• Ciddi bir düşme sonrası yürüyememe ya da şiddetli ağrı