Siyatik

Siyatik Nedir?

Siyatik sinir, belden çıkan sinir köklerinin birleşmesiyle oluşan, kalçadan bacağın arkasından ayağa kadar uzanan vücudun en uzun ve en kalın sinirdir. Siyatik (siyatalji), bu sinirin ya da onu oluşturan bel köklerinin baskı altında kalması veya tahriş olmasıyla ortaya çıkan, bel ve kalçadan bacağa yayılan ağrıyı ifade eder. Siyatik bir hastalıktan çok bir belirtidir ve çoğunlukla vücudun yalnızca bir tarafını etkiler.

Belirtileri

• Belden ya da kalçadan başlayıp bacağın arkasına, bazen ayağa inen keskin, yanıcı veya elektrik çarpması gibi ağrı
• Öksürme, hapşırma, ıkınma ve uzun süre oturmayla artan ağrı
• Bacakta veya ayakta uyuşma ve karıncalanma
• Bacakta güçsüzlük; ayak bileğini ya da parmakları kaldırmada zorluk

Nedenleri ve Risk Faktörleri

Siyatiğin en sık nedeni bel fıtığıdır (lomber disk hernisi); fıtıklaşan disk sinir köküne baskı yapar. Diğer nedenler şunlardır:

• Omurilik kanalının veya sinir çıkış deliklerinin daralması (lomber kanal darlığı)
• Omurların öne kayması (spondilolistezis)
• Kalçadaki piriformis kasının siniri sıkıştırması (piriformis sendromu)
• Gebelik, travma; nadiren enfeksiyon veya tümör

Risk faktörleri arasında orta yaş, ağır yük kaldırma, uzun süre oturarak çalışma, hareketsiz yaşam, fazla kilo, sigara ve diyabet sayılabilir.

Tanı

Tanıda hekim, öykü ve fizik muayene ile ağrının yayılımını, kas gücünü ve refleksleri değerlendirir; düz bacak kaldırma gibi testler kullanılır. Çoğu hastada ilk aşamada görüntüleme gerekmez. Belirtiler altı haftadan uzun sürerse, güçsüzlük varsa ya da ciddi bir neden düşünülürse bel MR görüntülemesi, bazen EMG istenir.

Tedavi ve Korunma

Siyatiklerin büyük bölümü birkaç hafta içinde ameliyatsız iyileşir.

• Aktif kalmak: Uzun süreli yatak istirahati önerilmez; ağrıyı fazla artırmayan günlük hareketlere devam edilir.
• İlaçlar: Ağrı kesiciler, kas gevşeticiler veya sinir ağrısına yönelik ilaçlar hekim önerisiyle kullanılır.
• Fizyoterapi: Sıcak uygulama, manuel terapi, germe ve gövde kaslarını güçlendirme egzersizleri, duruş eğitimi ağrıyı azaltır ve nüksü önler.
• Girişimsel tedaviler: Dirençli ağrıda epidural steroid enjeksiyonu düşünülebilir.
• Cerrahi: İlerleyen güçsüzlük, dayanılmaz ve tedaviye yanıtsız ağrı veya sinir sıkışmasının ağır olduğu durumlarda ameliyat gündeme gelir.

Korunmak için düzenli egzersiz, doğru kaldırma tekniği (dizleri bükerek, yükü vücuda yakın tutarak), ergonomik oturma düzeni, kilo kontrolü ve sigaranın bırakılması önerilir.

Ne Zaman Doktora Başvurmalı?

Ağrı bir haftadan uzun sürüyorsa, giderek kötüleşiyorsa ya da bacakta güçsüzlük varsa hekime başvurun. Her iki bacakta birden güçsüzlük veya uyuşma, kasık ve genital bölgede uyuşukluk, idrar ya da dışkıyı tutamama veya yapamama, ateşle birlikte şiddetli bel ağrısı ya da yeni bir darbe sonrası ağrı durumunda hemen acil servise gidin.