Anjina Pektoris

Anjina Pektoris Nedir?

Anjina pektoris, tıpta "göğüs ağrısı" veya "kalp sıkışması" olarak bilinen, kalp kasına yeterli oksijen gitmediğinde ortaya çıkan bir ağrıdır. Bu durum genellikle koroner arterlerin (kalbi besleyen damarlar) daralması veya tıkanması sonucu oluşur. Angina pektoris bir hastalık değil, altta yatan bir kalp sorununun belirtisidir. Genellikle eforla veya stresle tetiklenir ve dinlenmeyle geçer.

İki ana tip anjina vardır: stabil anjina (eforla ortaya çıkar, dinlenmeyle geçer) ve unstabil anjina (istirahatte de olur, daha şiddetlidir ve acil tıbbi durumdur). Ayrıca, bazı hastalarda belirtiler atipik olabilir; özellikle kadınlarda, yaşlılarda ve diyabetiklerde ağrı yerine nefes darlığı, yorgunluk veya mide bulantısı görülebilir.

Belirtileri Nelerdir?

Anjina pektorisin klasik belirtisi, göğüste baskı, sıkışma, yanma veya ağrı hissidir. Bu his genellikle göğüs kemiğinin arkasında lokalizedir ve kollara (özellikle sol kola), omuzlara, boyna, çeneye veya sırta yayılabilir. Ağrı, efor, duygusal stres, ağır yemek veya soğuk havayla tetiklenebilir. Dinlenme veya dilaltı nitrogliserin ile genellikle birkaç dakika içinde geçer.

• Nefes darlığı
• Soğuk terleme
• Baş dönmesi veya sersemlik
• Mide bulantısı, hazımsızlık
• Anksiyete veya huzursuzluk hissi
• Yorgunluk (özellikle kadınlarda)

Acil uyarı: Göğüs ağrınız 5 dakikadan uzun sürüyor, dinlenmekle geçmiyor veya şiddeti artıyorsa, terleme, bulantı veya nefes darlığı eşlik ediyorsa; bu kalp krizi belirtisi olabilir. Vakit kaybetmeden 112 acil servisi arayın.

Nedenleri ve Risk Faktörleri

Anjina, genellikle koroner arter hastalığının (KAH) bir sonucudur. Koroner arterlerin iç yüzeyinde kolesterol ve diğer maddelerden oluşan plaklar birikir. Bu plaklar damarları daraltır ve kalp kasına kan akışını azaltır. Ayrıca, damar spazmı (vazospastik anjina) da anjinaya neden olabilir.

Risk faktörleri şunlardır:

• Yüksek LDL kolesterol ve düşük HDL kolesterol
• Hipertansiyon (yüksek tansiyon)
• Diyabet (şeker hastalığı)
• Sigara içmek veya pasif içicilik
• Ailede erken yaşta kalp hastalığı öyküsü (erkeklerde 55, kadınlarda 65 yaşından önce)
• İleri yaş (erkeklerde 45, kadınlarda 55 yaş üzeri)
• Obezite veya aşırı kilo
• Hareketsiz yaşam tarzı
• Stres ve anksiyete
• Metabolik sendrom

Tanı Nasıl Konur?

Anjina pektoris tanısı, kapsamlı bir değerlendirme gerektirir. Doktorunuz önce semptomlarınızı, tetikleyicileri, aile öykünüzü ve risk faktörlerini sorar. Ardından fizik muayene yapar. Tanı için şu testler uygulanabilir:

• Elektrokardiyogram (EKG): Kalbin elektriksel aktivitesini ölçer.
• Efor testi (stres testi): Yürüyüş bandında veya bisikletle egzersiz sırasında kalbin yanıtını değerlendirir.
• Ekokardiyografi: Kalbin yapısını ve hareketlerini görüntüler.
• Koroner anjiyografi: Damarların röntgen ile görüntülenmesi; tıkanıklıkların kesin yerini gösterir.
• Kan testleri: Kalp enzimleri, kolesterol, kan şekeri ve diğer belirteçler.

Bazı durumlarda ileri görüntüleme yöntemleri (BT anjiyografi, MR) de kullanılabilir. Erken tanı, kalp krizini önlemede kritik öneme sahiptir.

Tedavi ve Korunma

Anjina tedavisinin amaçları; belirtileri hafifletmek, hastalığın ilerlemesini durdurmak ve kalp krizi riskini azaltmaktır. Tedavi planı, hastanın durumuna ve anjinanın tipine göre bireysel olarak hazırlanır.

Yaşam tarzı değişiklikleri anjinanın yönetiminde temeldir:

• Sağlıklı ve dengeli beslenme (meyve, sebze, tam tahıl, yağsız protein)
• Düzenli fiziksel aktivite (doktor önerisiyle haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta egzersiz)
• Sigarayı bırakmak ve alkolü sınırlamak
• Kilo kontrolü
• Stres yönetimi (meditasyon, yoga, nefes egzersizleri)
• Kan basıncı, kan şekeri ve kolesterol düzeylerini düzenli kontrol ettirmek

İlaç tedavisinde; nitrogliserin (anjina krizini kesmek veya önlemek için), aspirin (kanı sulandırıcı), beta blokerler, kalsiyum kanal blokerleri, ACE inhibitörleri ve statinler (kolesterol düşürücü) yaygın olarak kullanılır.

Bazı hastalarda anjiyoplasti ve stent yerleştirme veya koroner arter bypass cerrahisi (KABG) gibi girişimsel tedaviler gerekebilir.

Unutmayın: Anjina belirtileriniz varsa veya anjinanız yeni başladıysa, vakit geçirmeden bir kardiyoloji uzmanına başvurun. Ayrıca, tedavi planınızı doktorunuzla görüşmeden değiştirmeyin veya ilaçlarınızı bırakmayın.