Gömülü Diş

Gömülü Diş Nedir?

Gömülü diş, çıkması gereken zamanda diş etinden ya da çene kemiğinden tam olarak çıkamamış, kısmen veya tamamen kemik ya da diş eti altında kalmış dişe denir. Tıpta bu duruma impaksiyon da denir. En sık yirmi yaş dişlerinde (üçüncü azı dişleri) görülür. Bunun yanında alt ve üst köpek dişleri ile küçük azılar da gömülü kalabilir. Gömülü diş bazen hiçbir şikâyete yol açmaz, sıradan bir röntgende tesadüfen fark edilir. Bazı kişilerde ise ağrı, iltihap ve komşu dişlerde hasar gibi sorunlara neden olur.

Belirtileri

• Çenenin arka bölgesinde ya da ilgili diş bölgesinde ağrı ve hassasiyet
• Diş etinde kızarıklık, şişlik, kanama
• Ağızda kötü koku veya kötü tat
• Ağzı tam açmada güçlük, çene ve boyun bölgesinde sertlik
• Kulağa, şakağa ya da yüze yayılan ağrı
• Komşu dişte çürük veya diş etinde çekilme
• Süt dişinin uzun süre düşmemesi veya sürekli dişin yerinde boşluk kalması

Bazı gömülü dişler yıllarca hiçbir belirti vermez. Bu nedenle dişlerin durumunu ancak muayene ve röntgenle değerlendirmek mümkündür.

Nedenleri ve Risk Faktörleri

Dişin çıkacağı yeterli yer bulunamaması en sık nedendir. Başlıca nedenler ve risk faktörleri şunlardır:

• Çenenin küçük veya dişlere göre dar olması, dişlerde sıkışıklık
• Dişin eğik ya da yatık bir konumda gelişmesi
• Süt dişinin erken kaybı veya geç düşmesi nedeniyle komşu dişlerin kayması
• Diş çevresinde kist, tümör veya fazladan diş gibi engeller
• Ailesel yatkınlık ve bazı genetik ya da gelişimsel durumlar
• Diş eti veya kemik dokusunun kalın ya da sert olması

Tanı

Tanı diş hekimi muayenesi ve görüntüleme ile konur. Ağız içi muayenede eksik dişler, diş etindeki şişlik ve komşu dişlerin durumu değerlendirilir. Gömülü dişin yeri, eğimi ve komşu dişler ile sinir gibi önemli yapılara olan yakınlığı genellikle panoramik röntgenle görülür. Gerekli durumlarda daha ayrıntılı bilgi için üç boyutlu dental tomografi istenebilir. Böylece tedavinin türü ve riskleri daha doğru planlanır.

Tedavi ve Korunma

Her gömülü dişin çıkarılması gerekmez. Tedavi kararı, dişin konumuna, yol açtığı ya da açabileceği sorunlara ve kişinin genel sağlığına göre diş hekimi veya ağız, diş ve çene cerrahı tarafından verilir. Genel yaklaşımlar şunlardır:

• Düzenli takip: Şikâyet ve komşu dişlerde zarar yoksa belirli aralıklarla muayene ve röntgen ile izlem
• Cerrahi çekim: Tekrarlayan enfeksiyon, ağrı, komşu dişe zarar, kist gelişimi ya da ortodontik tedavi gereksinimi varsa dişin küçük bir cerrahi girişimle çıkarılması
• Ortodontik açma ve çekme: Özellikle köpek dişi gibi çiğneme ve estetik için önemli dişlerde, diş etinin açılarak dişin ortodontik tedavi ile yerine getirilmesi
• İlaç tedavisi: Enfeksiyon veya ağrı durumunda hekimin uygun gördüğü ilaçlar. Antibiyotik ve ağrı kesicileri kendi başınıza kullanmayın

Cerrahi sonrasında hekimin önerilerine uyulması, iyileşmeyi kolaylaştırır. Gömülü dişin oluşumu tamamen önlenemez. Ancak çocukluktan itibaren düzenli diş kontrolleri, süt dişlerinin zamanında takibi ve gerekirse erken ortodontik değerlendirme sorunları erken yakalamaya yardımcı olur.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

Çene arka bölgesinde tekrarlayan ağrı, şişlik, kötü koku, ağzı açmada zorluk ya da dişlerin çıkış zamanında gecikme fark ederseniz diş hekimine başvurun. Rutin kontrollerde yapılan röntgen, sessiz gömülü dişlerin bulunmasını sağlar. Yüzde veya boyunda hızla yayılan şişlik, yüksek ateş, yutma veya nefes almada güçlük varsa vakit kaybetmeden acil servise başvurulmalıdır; bu belirtiler yayılan bir diş enfeksiyonuna işaret edebilir.