Kalsiyum Eksikliği

Kalsiyum Eksikliği Nedir?

Kalsiyum, vücutta en bol bulunan minerallerden biridir. Kemik ve dişlerin yapısında yer alır, kasların kasılmasında, sinirlerin iletisinde, kalp ritminin düzenlenmesinde ve kanın pıhtılaşmasında görev alır. Kalsiyum eksikliği, vücudun ihtiyacı kadar kalsiyum alınamaması ya da alınan kalsiyumun yeterince kullanılamaması durumudur. Kandaki kalsiyum düzeyinin düşük olmasına hipokalsemi denir. Kalsiyum yetersiz alındığında vücut kandaki düzeyi korumak için kalsiyumu kemiklerden çeker. Bu nedenle kan testi uzun süre normal kalırken kemikler yıllar içinde zayıflayabilir. Kalsiyum eksikliği bu yüzden hem kandaki düşüklük hem de uzun süreli yetersiz alım olarak iki şekilde karşımıza çıkar.

Belirtileri

• Kas krampları, kas spazmları ve kas ağrısı
• Ağız çevresinde, el ve ayak parmaklarında uyuşma ve karıncalanma
• Halsizlik, yorgunluk
• Tırnaklarda kırılma, ciltte kuruluk, saç dökülmesi
• Diş çürüğü ve diş yapısında zayıflama
• Uzun süreli eksiklikte kemiklerde zayıflama, kolay kırık ve osteoporoz
• Çocuklarda büyüme geriliği, kemik deformiteleri ve diş çıkarmada gecikme
• Ağır düşüklükte kasılma nöbeti, kalp ritmi bozukluğu ve karışıklık

Hafif eksiklikte hiçbir belirti olmayabilir. Belirtiler başka hastalıklara da bağlı olabileceğinden kendi kendinize tanı koymayın.

Nedenleri ve Risk Faktörleri

• Süt ve süt ürünlerini az tüketmek, kalsiyum içeren besinlerden yoksun beslenme
• Laktoz intoleransı, süt alerjisi ya da süt ürünü içermeyen katı diyetler
• D vitamini eksikliği (D vitamini kalsiyum emilimi için gereklidir)
• Paratiroid bezi hormonunun az salgılanması ve bazı hormonal bozukluklar
• Böbrek ve karaciğer hastalıkları
• Magnezyum eksikliği
• Emilim sorunları, örneğin çölyak hastalığı, bağırsak ameliyatları ve kronik ishal
• Bazı ilaçlar, örneğin uzun süreli kortizon ve bazı idrar söktürücüler
• Gebelik, emzirme, hızlı büyüme çağı ve menopoz gibi ihtiyacın arttığı ya da kemik kaybının hızlandığı dönemler
• Aşırı alkol tüketimi ve hareketsiz yaşam

Tanı

Hekim beslenme alışkanlıklarını, kullanılan ilaçları ve kronik hastalıkları sorgular. Kanda kalsiyum düzeyine bakılır, gerektiğinde albümin, D vitamini, paratiroid hormonu (PTH), magnezyum, fosfor ve böbrek fonksiyon testleri de istenir. Uzun süreli eksikliğin kemiklere etkisini değerlendirmek için kemik yoğunluğu ölçümü yapılabilir. Kandaki kalsiyum normal olsa da beslenmenin yetersiz olması kemik sağlığını tehdit edebileceğinden sonuçlar hekim tarafından belirtilerle birlikte yorumlanır.

Tedavi ve Korunma

Tedavi eksikliğin nedenine ve derecesine göre planlanır. Öncelik, kalsiyum içeren besinleri düzenli tüketmek ve nedeni saptayıp tedavi etmektir. Kalsiyum açısından zengin başlıca besinler şunlardır:

• Süt, yoğurt, ayran, peynir gibi süt ürünleri
• Koyu yeşil yapraklı sebzeler, örneğin lahana, kara lahana ve brokoli
• Kılçığıyla yenen küçük balıklar, örneğin sardalya
• Badem, susam ve tahin, kuru incir, baklagiller
• Kalsiyumla zenginleştirilmiş bazı ürünler

Kalsiyumun emilimi için yeterli D vitamini gerekir. Düzenli güneşlenme ve hekimin gerek görmesi durumunda D vitamini desteği bu nedenle önemlidir. Kalsiyum ve D vitamini takviyesini kendi başınıza, yüksek dozda ve uzun süre kullanmayın. Fazla kalsiyum kanda yüksekliğe, böbrek taşına ve bazı ilaçlarla etkileşime yol açabilir. Günlük ihtiyaç yaşa, cinsiyete ve durumuna göre değişir. Gebelik, emzirme, menopoz ve ileri yaşta genellikle artar. Kalsiyumun ne kadar ve hangi biçimde alınacağına hekim veya diyetisyen karar vermelidir. Ağır kalsiyum düşüklüğü hastanede damar yoluyla tedavi gerektirebilir. Korunmak için dengeli, kalsiyumdan zengin beslenmek, düzenli hareket etmek (özellikle ağırlık taşıyıcı egzersiz), sigara ve aşırı alkolden kaçınmak yardımcı olur.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

Sık kas krampı, el ve ağız çevresinde tekrarlayan uyuşma, kolay kırılan kemikler, çocukta büyüme geriliği ya da diş sorunları fark ediyorsanız bir hekime ya da diyetisyene başvurun. Gebelik, emzirme, menopoz, süt ürünü tüketmeyen kişiler ve emilim sorunu olanlar beslenmeleri konusunda uzmandan destek almalıdır. Kasılma nöbeti, bilinç bulanıklığı, çarpıntı ya da göğüs ağrısı ile birlikte şiddetli kas kasılması varsa vakit kaybetmeden acil servise başvurulmalıdır.