Kifoz

Kifoz Nedir?

Kifoz, omurganın (özellikle sırt bölgesinin) normalden daha fazla öne doğru eğilmesi sonucu oluşan bir duruş bozukluğudur. Halk arasında "kamburluk" veya "omurga kamburluğu" olarak da bilinir. İnsan omurgası doğal olarak boyun, sırt ve bel bölgelerinde hafif eğrilikler taşır. Bu eğrilikler vücudun dengesini sağlar. Ancak sırt omurgasındaki kavisin açısı 50 derecenin üzerine çıktığında bu durum kifoz olarak adlandırılır. Kifoz, postüral (duruş bozukluğuna bağlı), yapısal (Scheuermann hastalığı gibi) veya doğumsal nedenlerle gelişebilir.

Belirtileri Nelerdir?

Kifozun belirtileri, eğriliğin derecesine ve nedenine göre değişir. En sık görülen şikayetler şunlardır:

• Omuzların öne düşmesi ve başın normalden ileride durması
• Sırtın üst kısmında belirgin bir tümsek görünümü
• Sırt ve bel bölgesinde ağrı ve hassasiyet
• Omurga kaslarında yorgunluk, gerginlik veya spazm
• Hareket kısıtlılığı, özellikle gövdeyi döndürmede zorluk
• İlerlemiş vakalarda nefes darlığı, kısıtlı akciğer kapasitesi ve sindirim sorunları
• Bazı kişilerde görünüm kaygısı ve özgüven azalması

Dikkat: Bacaklarda güçsüzlük, uyuşma, idrar/ gaita kontrol kaybı veya sırt-boyun ağrısıyla birlikte yüksek ateş varsa acil tıbbi yardım alınmalıdır.

Nedenleri ve Risk Faktörleri

Kifoz gelişiminde birçok faktör rol oynar. Nedenleri şu şekilde sınıflandırabiliriz:

• Postural Kifoz: Kötü duruş alışkanlığı, zayıf sırt kasları ve masa başında uzun süre eğik çalışmak.
• Scheuermann Hastalığı: Ergenlik çağında omurların ön kısmının normalden daha az gelişmesiyle ortaya çıkan yapısal bir bozukluktur.
• Konjenital Kifoz: Doğumda omurga anomalilerinin bulunmasıdır.
• Yaşlılık ve Osteoporoz: Kalsiyum kaybına bağlı omurlarda güç kaybı ve çökme kırıkları.
• Posttravmatik: Omurga kırıkları veya yaralanmaları sonrası gelişebilir.
• Enfeksiyon ve Tümörler: Omurgada tüberküloz gibi enfeksiyonlar veya tümörler kifoz neden olabilir.

Risk faktörleri arasında ileri yaş, kadın cinsiyet (osteoporoz riski), aile öyküsü, düşük kalsiyum-D vitamini seviyeleri, hormonal bozukluklar, hareketsiz yaşam ve bazı romatolojik hastalıklar sayılabilir.

Tanı Nasıl Konur?

Kifoz teşhisi için ortopedi uzmanına başvurulur. Hekim önce ayrıntılı bir tıbbi öykü alır ve fizik muayene yapar. Muayenede hastadan öne eğilmesi istenerek sırt eğriliği değerlendirilir; ayrıca nörolojik muayene ile refleksler ve kas gücü kontrol edilir. Kesin tanı için görüntüleme yöntemlerinden yararlanılır:

• Röntgen (direkt grafi): Ayakta çekilen yan röntgen ile kifoz açısı (Cobb açısı) ölçülür.
• Manyetik Rezonans (MR): Omurilik, sinir kökleri ve yumuşak doku detaylı incelenir; disk hernisi veya tümör gibi ek patolojileri gösterir.
• Bilgisayarlı Tomografi (BT): Karmaşık kemik yapıların görüntülenmesinde kullanılır; özellikle doğumsal anomalilerde avantajlıdır.
• Kemik Yoğunluğu Ölçümü (DEXA): Osteoporoz şüphesi olan yaşlılarda kemik sağlığını değerlendirmek için yapılır.

Erken tanı, hem cerrahi hem de cerrahi dışı tedavinin başarısını önemli ölçüde artırır.

Tedavi ve Korunma

Kifoz tedavisi; hastanın yaşı, genel sağlık durumu, eğriliğin derecesi ve altta yatan nedene göre kişiselleştirilir. tedavi seçenekleri:

• Fizik Tedavi ve Egzersiz: Postüral kifozda ilk basamak; sırt, omuz ve karın kaslarını güçlendiren, esnekliği artıran egzersizler önerilir.
• Korse Kullanımı: Adölesanlarda Scheuermann hastalığında eğriliğin ilerlemesini yavaşlatmak için kullanılabilir.
• İlaç Tedavisi: Ağrı ve inflamasyonu azaltmak için nonsteroid antiinflamatuar ilaçlar kısa süreli kullanılabilir.
• Cerrahi: Eğrilik açısının 70 derece üzerinde olması, şiddetli ağrı, nörolojik belirtiler veya deformitenin hızla ilerlemesi durumunda cerrahi (omurga enstrümantasyonu ve füzyon) gerekebilir.

Korunma açısından; doğru oturma ve ayakta durma alışkanlıkları geliştirmek, masa başı çalışırken ergonomik düzenlemeler yapmak, düzenli olarak sırt ve karın kaslarını güçlendirmek, kalsiyum ve D vitamini açısından zengin beslenmek ve sigaradan kaçınmak önemlidir. Ayrıca osteoporoz riski olan kişilerin kemik dansitometrisi yaptırması önerilir. Unutulmamalıdır ki bu bilgiler tanı ve tedavi yerine geçmez; kifoz belirtileri yaşıyorsanız bir ortopedi hekimine başvurmalısınız.