Hipoglisemi
Hipoglisemi (düşük kan şekeri), kan şekerinin normalin altına düşmesiyle oluşan ve zamanında müdahale edilmezse ciddi sonuçlara yol açabilen bir durumdur. Belirtileri arasında terleme, titreme, çarpıntı, açlık ve bilinç bulanıklığı vardır. En sık diyabet ilaçları, öğün atlama ve ağır egzersizle tetiklenir. Tedavi, bilinçli hastalarda hızlı şeker verilmesi; bilinç kaybında 112 arama ve glukagon uygulamasını içerir. Düzenli öğün ve ilaç düzeni ile korunma mümkündür.
Hipoglisemi Nedir?
Hipoglisemi (düşük kan şekeri), kan şekerinin normalin altına inmesi durumudur. Genellikle 70 mg/dL altı olarak kabul edilir. Vücudun enerji kaynağı olan glikozun eksik kalması, özellikle beyin fonksiyonlarını olumsuz etkileyebilir. Diyabet tedavisi görenlerde sık görülen bir acil durumdur.
Belirtileri Nelerdir?
Belirtiler kişiden kişiye değişebilir ve ani ortaya çıkar. Yaygın belirtiler şunlardır:
- Terleme, titreme ve çarpıntı
- Açlık hissi, sinirlilik, huzursuzluk
- Baş dönmesi, baş ağrısı, bulanık görme
- Konsantrasyon güçlüğü, konuşma bozukluğu
- Ciddi düşüşlerde bilinç kaybı, nöbet ve koma görülebilir
Acil durum: Bilinç kaybı veya nöbet varsa derhal 112 aranmalıdır.
Nedenleri ve Risk Faktörleri
Hipoglisemi en çok tip 1 ve tip 2 diyabet hastalarında ilaç kullanımına bağlı ortaya çıkar. İnsülin fazlası, sülfonilüre grubu ilaçlar, öğün atlamak veya geciktirmek, beklenmedik ağır egzersiz ve alkol tüketimi başlıca nedenlerdir. Diyabeti olmayanlarda nadir görülür; bazı tümörler, hormon eksiklikleri, ağır karaciğer veya böbrek hastalıkları, bazı ilaçlar neden olabilir. Risk faktörleri arasında ileri yaş, düzensiz beslenme ve böbrek yetmezliği sayılabilir.
Tanı Nasıl Konur?
Tanı için hastanın semptomları, düşük kan şekeri ölçümü ve şeker verilince semptomların düzelmesi yeterlidir. Parmak ucundan glukometre ile ölçüm yapılabilir. Ayrıca altta yatan nedeni belirlemek için kan testleri, açlık testi veya görüntüleme yöntemleri gerekebilir. Bu nedenle sık hipoglisemi yaşayanlar mutlaka doktora başvurmalıdır.
Tedavi ve Korunma
Hafif ve orta düzeydeki hipoglisemide, bilinçli hastaya hızlı etkili şeker (3-4 kesme şeker, 150 ml meyve suyu, 3 glukoz tableti vb.) verilir. 15 dakika sonra kan şekeri tekrar ölçülür; düşükse bu işlem tekrarlanır. Şeker kaynağı sonrası kan şekeri normale döndükten sonra uzun süreli denge için az yağlı bir atıştırmalık (ekmek, bisküvi, süt) tüketilmelidir. Bilinç kapalıysa ağızdan yiyecek verilmez; acil servis çağrılır ve gerekiyorsa glukagon enjeksiyonu yapılır. Korunmada düzenli öğün saatleri, ilaç dozlarının hekim denetiminde ayarlanması, egzersiz öncesi ek karbonhidrat alınması, alkolün aç karnına tüketilmemesi önemlidir. Diyabetlilerin yanında mutlaka hızlı etkili şeker taşımaları ve kan şekerlerini düzenli izlemeleri önerilir.
Sık Sorulan Sorular
Hipoglisemi için en hızlı çözüm nedir?
Bilinçli kişilerde kesme şeker, meyve suyu veya glukoz tableti gibi basit şekerler verilir. Şeker verildikten sonra kan şekeri genellikle 15 dakika içinde yükselir; ardından kompleks karbonhidrat içeren bir atıştırmalık tüketilmelidir.
Bilinç kaybı gelişirse ne yapmalıyım?
Kişi bilincini yitirdiyse ağızdan hiçbir şey verilmemeli, hemen 112 Acil Servis aranmalıdır. Glukagon enjeksiyonunuz varsa yapılabilir; hasta yan yatırılarak beklenmelidir.
Diyabetim olmasa da hipoglisemi olur mu?
Evet, nadiren de olsa diyabeti olmayan kişilerde de görülebilir. Alkol, bazı ilaçlar, açlık, hormonal bozukluklar ve bazı hastalıklar diyabet dışı hipoglisemiye yol açabilir. Bu durumda mutlaka hekime danışmalısınız.
Kendi durumunuzu yazın, Hipoglisemi ile ilgilenen uzman doktorlara ücretsiz iletelim; yanıtı e-postanıza gelsin.
Bu konuda kendi sorumu sor →