Hipotermi

Hipotermi Nedir?

Hipotermi, vücut iç ısısının 35 °C'nin altına düşmesidir. Normalde vücut, ürettiği ısı ile kaybettiği ısı arasında denge kurar. Soğuk hava, rüzgâr, ıslak giysiler veya soğuk suya maruz kalma bu dengeyi bozduğunda vücut ısı kaybeder ve kalp, beyin gibi hayati organların çalışması yavaşlar. Hipotermi hafif, orta ve ağır olarak derecelendirilir; ağır hipotermi hayatı tehdit eder.

Belirtileri

Belirtiler vücut ısısı düştükçe değişir ve kişi çoğu zaman kendi durumunun farkına varamaz:

• Hafif dönemde: şiddetli titreme, soğuk ve solgun cilt, hızlı nefes alma, el becerisinde azalma
• Orta dönemde: konuşmada peltekleşme, sersemlik, dengesizlik, uyuşukluk, mantıksız davranışlar
• Ağır dönemde: titremenin durması, yavaş ve yüzeysel solunum, zayıf ve düzensiz nabız, bilinç kaybı
• Bebeklerde parlak kırmızı ve soğuk cilt, halsizlik ve beslenmede isteksizlik

Titremenin kendiliğinden durması iyileşme değil, durumun ağırlaştığının işaretidir. Bilinci bulanık, nefesi yavaşlamış veya titremesi durmuş bir kişi için hemen 112 aranmalıdır.

Nedenleri ve Risk Faktörleri

Hipotermi yalnızca çok düşük sıcaklıklarda değil, serin ama rüzgârlı ve ıslak ortamlarda da gelişebilir. Suyun ısıyı havadan çok daha hızlı iletmesi nedeniyle soğuk suya düşmek en hızlı ısı kaybına yol açan durumlardan biridir.

• Soğuk havada uygun olmayan ya da ıslak giysilerle uzun süre kalmak
• Soğuk suya düşme veya ıslanma
• İleri yaş ve bebeklik dönemi
• Alkol ve bazı ilaçların kullanımı (alkol ısı kaybını artırır ve üşüme hissini köreltir)
• Tiroid bezinin az çalışması, diyabet, beslenme yetersizliği gibi hastalıklar
• Bunama, akıl sağlığı sorunları veya yeterli ısınma imkânı olmaması
• Dağcılık, kış sporları ve açık havada uzun süre çalışmak

Tanı

Tanı, soğuğa maruz kalma öyküsü, belirtiler ve vücut iç ısısının ölçülmesiyle konur. Hastanede ağır vakalarda iç ısıyı doğru ölçen özel termometreler kullanılır. Kalp ritmini izlemek için EKG çekilir; kan şekeri, elektrolitler ve böbrek fonksiyonları kan testleriyle değerlendirilir. Eşlik eden donma, travma veya zehirlenme olup olmadığı da araştırılır.

Tedavi ve Korunma

Tedavinin amacı vücudu kontrollü şekilde ısıtmaktır. Yardım beklerken şunlar yapılabilir:

• Kişiyi rüzgârdan ve soğuktan korunaklı, sıcak bir yere taşıyın; hareketlerini nazik tutun
• Islak giysileri çıkarıp kuru battaniyelerle sarın, başı ve boynu da örtün
• Bilinci yerindeyse ve yutabiliyorsa ılık, alkolsüz ve kafeinsiz içecek verin
• Kolları ve bacakları ovmayın, sıcak su veya ısıtıcıyı doğrudan cilde uygulamayın

Orta ve ağır hipotermide ısıtma hastanede, ısıtılmış sıvılar ve özel yöntemlerle, kalp ritmi izlenerek yapılır. Korunmak için soğuk havada katmanlı ve kuru giyinmek, şapka ve eldiven kullanmak, alkolden kaçınmak ve yaşlı ile küçük çocukların evlerinin yeterince ısınmasını sağlamak önemlidir.

Ne Zaman Doktora Başvurmalı?

Soğuğa maruz kalmış birinde sersemlik, konuşma bozukluğu, uyuşukluk veya bilinç değişikliği varsa gecikmeden acil servise başvurulmalıdır. Hafif belirtiler ısınmayla geçse bile yaşlılar, bebekler ve kronik hastalığı olanlar hekim tarafından değerlendirilmelidir.