Kolon kanseri
Kolon kanseri, kalın bağırsaktan kaynaklanan ve çoğunlukla poliplerden gelişen bir kanser türüdür. Belirtileri arasında bağırsak alışkanlığında değişiklik, dışkıda kan, karın ağrısı, kilo kaybı ve halsizlik bulunur. İleri yaş, aile öyküsü, obezite, sigara ve işlenmiş et tüketimi risk faktörlerini oluşturur. Tanı için dışkıda gizli kan testi, kolonoskopi, BT ve biyopsi kullanılır. Tedavide cerrahi, kemoterapi, radyoterapi ve hedefe yönelik ilaçlar yer alır. Sağlıklı beslenme, egzersiz ve düzenli tarama ile korunmak mümkündür. Erken teşhis yaşam kurtarır.
Kolon kanseri Nedir?
Kolon kanseri (kolorektal kanser), kalın bağırsağın iç yüzeyini kaplayan hücrelerden kaynaklanan bir kanser türüdür. Çoğunlukla poliplerin zamanla kansere dönüşmesiyle ortaya çıkar. Erken evrede yakalandığında tedavi şansı yüksektir. Poliplerin tespit edilip çıkarılması, hastalığın gelişimini büyük ölçüde önler.
Kanser, kolon duvarının derin katmanlarına ilerleyebilir, lenf bezlerine veya karaciğer gibi uzak organlara yayılabilir. Bu nedenle hastalığın evresi tedaviyi belirleyen en önemli faktörlerden biridir.
Belirtileri Nelerdir?
Erken dönemde belirti vermeyebilir. Belirtiler hastanın durumuna göre değişir. Aşağıdakilerden herhangi birini fark ederseniz hekiminize başvurun:
- Bağırsak alışkanlıklarında değişiklik; ishal, kabızlık ya da dışkıda incelme
- Dışkıda kan veya rektal kanama
- Karın ağrısı, kramp veya sürekli gaz sancısı
- İstemsiz kilo kaybı
- Aşırı yorgunluk ve halsizlik
- Dışkılama sonrası tam boşalamama hissi
Uyarı: Şiddetli karın ağrısı, karında şişlik, dışkı yapamama veya sürekli kanama yaşıyorsanız derhal acil sağlık kuruluşuna başvurun.
Nedenleri ve Risk Faktörleri
Kolon kanseri, genetik ve çevresel faktörlerin etkileşimi sonucu oluşur. Kesin neden bilinmese de şu risk faktörleri sıklıkla ilişkilendirilir:
- İleri yaş (50 yaşın üzerinde risk artar)
- Aile öyküsü; birinci derece yakınında kolon kanseri veya polip öyküsü
- Crohn hastalığı ve ülseratif kolit gibi inflamatuvar bağırsak hastalıkları
- Obezite ve hareketsiz yaşam
- Sigara, aşırı alkol tüketimi
- Kırmızı et ve işlenmiş etten zengin, posa/liften fakir beslenme
- Tip 2 diyabet
Lynch sendromu ve familyal adenomatöz polipozis (FAP) gibi kalıtsal hastalıklarda risk belirgin şekilde artar. Bu kişilerin genetik danışmanlık alması önerilir.
Tanı Nasıl Konur?
Tanı sürecinde öncelikle detaylı hasta öyküsü ve fizik muayene yapılır. Doktorunuz gerek görmesi durumunda şu incelemeleri isteyebilir:
- Dışkıda gizli kan testi: dışkıda gözle görülmeyen kanamanın tespiti.
- Kolonoskopi: ince, kameralı bir tüp ile kolonun tamamının değerlendirilmesi. İşlem sırasında polip bulunursa çıkarılabilir.
- Bilgisayarlı tomografi (BT) kolonografi: sanal kolonoskopi olarak da bilinir.
- Biyopsi: şüpheli dokudan örnek alınarak patoloji laboratuvarında incelenmesi.
- Kan testleri: tam kan sayımı, karaciğer fonksiyonları ve tümör belirteci (CEA) ölçümü.
Erken teşhis için 50 yaşından itibaren herkesin belirli aralıklarla kolorektal kanser taraması yaptırması önerilir. Riskli grupta yer alan kişilerde tarama daha erken başlatılabilir.
Tedavi ve Korunma
Tedavi, tümörün evresine, yerleşimine ve hastanın genel sağlık durumuna göre çok yönlü bir ekip tarafından planlanır. Başlıca tedavi yöntemleri şunlardır:
- Cerrahi: kanserli bölümün ve çevresindeki lenf bezlerinin çıkarılması.
- Kemoterapi: cerrahi öncesi veya sonrası, ilaçlarla kanser hücrelerinin yok edilmesi.
- Radyoterapi: yüksek enerjili ışınlarla tümörün küçültülmesi ve ağrının kontrolü.
- Hedefe yönelik ilaçlar ve immünoterapi: kanserin büyümesini sağlayan belirli moleküllere veya bağışıklık sistemine etki eden tedaviler.
Korunma için sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz, ideal kilonun korunması, sigara ve alkolden uzak durma, işlenmiş et tüketimini azaltma ve önerilen tarama programlarına katılım büyük önem taşır.
Bu sayfadaki bilgiler yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi sürecinin mutlaka bir hekim kontrolünde yapılması gerekir.
Sık Sorulan Sorular
Kolon kanseri ne kadar yaygındır?
Kolon kanseri, dünyada en sık görülen kanserlerden biridir. Hem erkeklerde hem kadınlarda görülür; yaşla birlikte sıklığı artar. Düzenli tarama ile önlenebilir veya erken yakalanabilir.
Kolonoskopi ağrılı mıdır?
Kolonoskopi genellikle sedasyon (hafif uyku hali) altında yapılır, bu nedenle çoğu kişi ağrı hissetmez. İşlem sırasında hafif rahatsızlık olabilir. İşlem sonrasında bir süre dinlenme önerilir.
Polipler kansere dönüşür mü?
Her polip kansere dönüşmez, ancak adenomatöz polipler zamanla kanserleşebilir. Kolonoskopi sırasında bulunan polipler genellikle çıkarılır, böylece kanser gelişim riski büyük oranda azalır.
Kolorektal kanser genetik midir?
Çoğu vaka kendiliğinden gelişir, ancak aile öyküsü riski artırır. Lynch sendromu gibi kalıtsal hastalıklar da kolon kanserine yatkınlık oluşturur. Aile öyküsü olanlar için erken tarama önerilir.
Kolon kanserinden korunmak mümkün mü?
Tamamen önlemek mümkün olmasa da riskler azaltılabilir. Lifli beslenme, düzenli egzersiz, sigara ve alkolü bırakma, fazla kilolardan kaçınma ve düzenli doktor kontrolü korunmada etkilidir.
Kendi durumunuzu yazın, Kolon kanseri ile ilgilenen uzman doktorlara ücretsiz iletelim; yanıtı e-postanıza gelsin.
Bu konuda kendi sorumu sor →