Mitral Kapak Prolapsusu
Mitral kapak prolapsusu (MVP), kalbin mitral kapağının gevşeyerek sol atriyuma doğru bombeleşmesi durumudur. Genellikle belirti vermez, ancak çarpıntı, göğüs ağrısı, yorgunluk gibi semptomlara neden olabilir. Tanı fizik muayene ve ekokardiyografi ile konur. Çoğu hasta tedavisiz izlenir; ciddi kaçak varsa ilaç veya cerrahi gerekebilir. Düzenli kardiyoloji takibi önemlidir.
Mitral Kapak Prolapsusu Nedir?
Mitral kapak prolapsusu (MVP), kalbin sol kulakçığı ile sol karıncığı arasında bulunan mitral kapağın yaprakçıklarının, kalp her kasıldığında normalden fazla esneyerek sol kulakçığa doğru sarkması veya kubbe gibi bombeleşmesidir. Halk arasında mitral kapak sarkması olarak bilinir.
Mitral kapak, iki yaprakçıktan oluşur ve bu yaprakçıklar ince kirişler (korda tendinea) aracılığıyla karıncık duvarındaki kaslara bağlıdır. Kapak yaprakçıkları veya kirişlerdeki bağ dokusunun gevşek, kalın ve esnek olması (miksomatöz dejenerasyon) sarkmaya yol açar. Bazı kişilerde sarkan kapak tam olarak kapanamaz ve kanın bir kısmı geriye, sol kulakçığa kaçar; buna mitral yetmezliği denir.
Mitral kapak prolapsusu oldukça yaygındır; toplumun yaklaşık yüzde 2–3'ünde görülür. Çoğu kişide hiçbir belirti vermez, ciddi bir sorun oluşturmaz ve normal bir yaşam sürmeye engel değildir. Bir kısım hastada ise zamanla kaçak artabilir ve tedavi gerekebilir. Bu nedenle tanı alan kişilerin düzenli olarak izlenmesi önemlidir.
Nedenleri ve Risk Faktörleri
- Kalıtsal yatkınlık: Mitral kapak prolapsusu sıklıkla ailesel olarak görülür.
- Kapak dokusunun yapısal özellikleri (miksomatöz dejenerasyon): En sık nedendir.
- Bağ dokusu hastalıkları: Marfan sendromu, Ehlers-Danlos sendromu ve diğer kalıtsal bağ dokusu hastalıklarında daha sık görülür.
- Göğüs kafesi ve omurga şekil bozuklukları: Huni göğüs ve skolyoz gibi durumlarla birlikte görülebilir.
- Diğer durumlar: Polikistik böbrek hastalığı, bazı kas hastalıkları ve tiroit bezinin aşırı çalışması ile ilişkili olabilir.
Mitral kapak prolapsusu kadınlarda daha sık tanı alır; ancak ileri derecede mitral yetmezliği gelişme riski erkeklerde ve ileri yaştaki kişilerde daha yüksektir.
Belirtileri Nelerdir?
Mitral kapak prolapsusu olan kişilerin çoğunda hiçbir belirti yoktur; durum genellikle başka bir nedenle yapılan muayene veya ekokardiyografide fark edilir. Belirti olduğunda şunlar görülebilir:
- Çarpıntı: Kalbin düzensiz, hızlı veya güçlü attığı hissi; çoğu zaman zararsız ekstra vurulara (ekstrasistol) bağlıdır.
- Göğüs ağrısı: Genellikle kalp krizindeki ağrıdan farklı, batıcı veya sızlayıcı tarzda olabilir.
- Yorgunluk
- Baş dönmesi
- Kaygı
- Nefes darlığı: Özellikle belirgin mitral yetmezliği gelişmişse, eforla veya yatarken.
Belirgin mitral yetmezliği geliştiğinde kalp yetmezliği belirtileri ortaya çıkabilir: Eforla artan nefes darlığı, yorgunluk, ayak bileklerinde şişlik ve yatarken nefes darlığı.
Olası Komplikasyonlar
Komplikasyonlar nadirdir; ancak bazı hastalarda şunlar görülebilir:
- Mitral yetmezliği: En önemli komplikasyondur; kaçak zamanla artabilir ve kalbin genişlemesine, kalp yetmezliğine yol açabilir.
- Kapak kirişlerinin kopması: Ani ve ciddi mitral yetmezliğine neden olabilir.
- Ritim bozuklukları: Atriyal fibrilasyon gibi düzensiz ritimler; çok nadiren ciddi karıncık ritim bozuklukları.
- Kapak enfeksiyonu (enfektif endokardit): Özellikle belirgin kaçak ve kalınlaşmış kapağı olanlarda.
- İnme: Özellikle atriyal fibrilasyon geliştiğinde pıhtı riskine bağlı.
Tanı Nasıl Konur?
- Fizik muayene: Hekim stetoskopla dinlemede mitral kapak prolapsusuna özgü bir "klik" sesi ve kaçak varsa üfürüm duyabilir. Bu sesler bazen ayağa kalkma veya çömelme gibi pozisyon değişiklikleriyle belirginleşir.
- Ekokardiyografi (kalp ultrasonu): Tanıda temel yöntemdir. Kapak yaprakçıklarının sarkmasını, kalınlığını, mitral yetmezliğinin derecesini, kalp boşluklarının boyutlarını ve kalbin pompalama gücünü gösterir. Takipte de düzenli olarak tekrarlanır.
- Yemek borusundan ekokardiyografi (TEE): Kapağın ayrıntılı değerlendirilmesi, ameliyat planlaması veya enfeksiyon şüphesinde.
- Elektrokardiyografi (EKG): Ritim ve iletim sorunlarını değerlendirmek için.
- Ritim Holter kaydı: Çarpıntı şikâyeti olanlarda 24–48 saatlik ritim kaydı.
- Efor testi: Egzersiz kapasitesini ve egzersizle ortaya çıkan ritim bozukluklarını değerlendirmek için.
- Kalp MR: Seçilmiş hastalarda kaçağın miktarını ve kalp kasındaki değişiklikleri değerlendirmek için.
Tedavi Seçenekleri
İzlem
Belirti vermeyen ve belirgin kaçağı olmayan mitral kapak prolapsusu tedavi gerektirmez. Hafif kaçakta birkaç yılda bir, orta ve ileri kaçakta daha sık aralıklarla ekokardiyografi ile takip önerilir. Bu kişiler normal bir yaşam sürebilir ve çoğu sporu yapabilir.
İlaç Tedavisi
- Çarpıntı ve göğüs ağrısı için: Rahatsız edici çarpıntı veya göğüs ağrısı olan hastalarda beta bloker gibi ilaçlar kullanılabilir.
- Ritim bozuklukları için: Ritim düzenleyici ilaçlar; atriyal fibrilasyon gelişirse inmeyi önlemek için kan sulandırıcılar.
- Kalp yetmezliği belirtileri için: İdrar söktürücüler ve diğer kalp yetmezliği ilaçları.
- Tansiyon kontrolü: Yüksek tansiyon mitral yetmezliğini artırabileceği için tansiyonun kontrol altında tutulması önemlidir.
Cerrahi ve Girişimsel Tedavi
Ağır mitral yetmezliği gelişen hastalarda, belirtiler başladığında veya belirti olmasa bile kalpte genişleme ya da pompalama gücünde azalma görüldüğünde tedavi önerilir:
- Mitral kapak onarımı: Mitral kapak prolapsusuna bağlı yetmezlikte tercih edilen yöntemdir. Hastanın kendi kapağı korunarak sarkan yaprakçıklar ve kirişler onarılır, kapak halkası desteklenir. Deneyimli merkezlerde başarı oranı çok yüksektir ve uzun dönem sonuçları mükemmeldir. Küçük kesilerle (minimal invaziv) veya robotik cerrahiyle de yapılabilir.
- Mitral kapak değişimi: Onarımın mümkün olmadığı durumlarda.
- Kateterle onarım: Ameliyat riski yüksek hastalarda, kasıktaki toplardamardan ilerletilen kateterle kapak yaprakçıklarının bir klips ile tutturulması.
Seyir
Mitral kapak prolapsusu olan kişilerin büyük çoğunluğunda durum yıllar boyunca değişmeden kalır ve yaşam süresi etkilenmez. Hastaların küçük bir kısmında zamanla kapak yaprakçıkları daha da kalınlaşır, kaçak artar ve tedavi ihtiyacı doğar. Kaçağın artma riski; ileri yaş, erkek cinsiyet, yüksek tansiyon, kapak yaprakçıklarının belirgin kalınlığı ve başlangıçta orta derecede kaçak bulunması durumlarında daha yüksektir. Bu nedenle tanı alan herkesin, belirtisi olmasa bile, hekiminin önerdiği aralıklarla kontrollere gitmesi önemlidir. Erken dönemde yapılan kapak onarımı, kalbin kalıcı hasar görmesini önler.
Mitral Kapak Prolapsusuyla Yaşam: Öneriler
- Kontrollerinizi aksatmayın: Hekiminizin önerdiği aralıklarla ekokardiyografi yaptırın.
- Tansiyonunuzu normal sınırlarda tutun.
- Kafein, alkol ve sigarayı sınırlayın: Çarpıntıyı artırabilir.
- Yeterli sıvı alın: Sıvı kaybı bazı kişilerde çarpıntı ve baş dönmesini artırabilir.
- Düzenli egzersiz yapın: Belirgin kaçağı veya ritim bozukluğu olmayan kişiler genellikle her türlü egzersizi yapabilir; yoğun yarışma sporları için hekiminize danışın.
- Ağız ve diş sağlığınıza özen gösterin: Düzenli diş bakımı kapak enfeksiyonu riskini azaltır. Rutin olarak koruyucu antibiyotik gerekmez; ancak kapak ameliyatı geçirmiş veya daha önce endokardit geçirmiş kişilerde bazı diş işlemleri öncesinde gerekebilir.
- Stresi yönetin: Gevşeme teknikleri, nefes egzersizleri ve yeterli uyku çarpıntı ve kaygıyı azaltabilir.
- Soğuk algınlığı ilaçlarına dikkat edin: Bazı ilaçlar çarpıntıyı artırabilir; hekiminize veya eczacınıza danışın.
- Gebelik: Belirgin kaçağı olmayan kadınlarda gebelik genellikle sorunsuz geçer; ileri kaçak varsa gebelik öncesinde kardiyoloğa danışılmalıdır.
Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?
- Muayenede kalp üfürümü veya klik sesi duyulduğu söylendiyse
- Sık veya uzun süren çarpıntı yaşıyorsanız
- Eforla artan nefes darlığı, yorgunluk veya ayaklarda şişlik başladıysa
- Ailenizde mitral kapak prolapsusu veya bağ dokusu hastalığı varsa
- Mitral kapak prolapsusu tanınız varken açıklanamayan, uzun süren ateşiniz varsa (kapak enfeksiyonu şüphesi)
Acil durum: Ani ve şiddetli nefes darlığı, bayılma, uzun süren ve şiddetli göğüs ağrısı ya da yüzde kayma, kol-bacakta güçsüzlük veya konuşma bozukluğu gibi inme belirtileri varsa beklemeden 112'yi arayın.
Mitral kapak prolapsusu kardiyoloji uzmanları tarafından tanı alır ve izlenir; cerrahi tedavi kalp ve damar cerrahisi uzmanları tarafından yapılır.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; teşhis ve tedavi için mutlaka bir hekime başvurunuz.
Sık Sorulan Sorular
Mitral kapak prolapsusu tehlikeli midir?
Çoğu kişide tehlikeli değildir ve uzun yıllar sorun yaratmaz. Ancak bazı hastalarda ilerleyici mitral yetersizliği, ritim bozukluğu veya nadiren enfektif endokardit gibi komplikasyonlar gelişebilir. Düzenli takip bu riskleri azaltır.
Spor yapabilir miyim?
Belirtisiz ve kaçak yoksa herhangi bir kısıtlama yoktur. Ancak şiddetli mitral yetersizliği veya ritim sorunu varsa, kardiyoloğunuzun önerisiyle egzersiz yoğunluğu ayarlanmalıdır.
Hamilelikte risk var mı?
Çoğu kadın hamileliği sorunsuz geçirir. Ancak şiddetli mitral yetersizliği veya eşlik eden kalp hastalığı varsa, yüksek riskli gebelik kabul edilir ve kardiyoloji takibi gerekir.
Mitral kapak prolapsusu kalp krizine yol açar mı?
Doğrudan kalp krizine neden olmaz. Kalp krizi koroner arter hastalığına bağlıdır. Ancak nadiren MVP ile ilişkili ritim bozuklukları veya emboli inme riskini artırabilir.
Ameliyat gerekiyorsa hangi yöntem uygulanır?
Mümkünse mitral kapak onarımı tercih edilir. Onarılamayacak kadar hasarlıysa kapak değişimi yapılır. Onarım, kendi kapağınızı koruduğu için kan sulandırıcı ilaç gerektirmez.
Kendi durumunuzu yazın, Mitral Kapak Prolapsusu ile ilgilenen uzman doktorlara ücretsiz iletelim; yanıtı e-postanıza gelsin.
Bu konuda kendi sorumu sor →