Yemek borusu kanseri

Tıbbi Onkoloji
Halk arasında: Esophageal cancer, Özofagus kanseri

Yemek borusu kanseri, yutma güçlüğü ve kilo kaybı gibi belirtilerle kendini gösteren ciddi bir hastalıktır. Risk faktörleri arasında tütün, alkol, reflü, obezite ve sağlıksız beslenme yer alır. Tanıda endoskopi, biyopsi ve görüntüleme yöntemleri kullanılır. Tedavi evreye göre cerrahi, kemoterapi, radyoterapi veya immünoterapi ile yapılır. Erken tanı hayat kurtarıcıdır; belirtileri olanlar gecikmeden doktora başvurmalıdır.

Yemek Borusu Kanseri Nedir?

Yemek borusu (özofagus) kanseri, ağız ve boğazdan mideye uzanan, yaklaşık 25 cm uzunluğundaki kaslı boru olan yemek borusunun iç yüzeyini döşeyen hücrelerden gelişen kötü huylu bir tümördür. Yemek borusu, yutulan besinlerin mideye iletilmesini sağlar; bu nedenle buradaki bir tümör zamanla yutmayı zorlaştırır.

Yemek borusu kanseri dünyada en sık görülen kanserler arasındadır ve erkeklerde kadınlara göre yaklaşık 3–4 kat daha sık görülür. Genellikle 55 yaşından sonra ortaya çıkar. Türkiye'de özellikle Doğu Anadolu bölgesinde daha sık görüldüğü bildirilmektedir; bunda çok sıcak çay ve yiyecek tüketimi ile beslenme alışkanlıklarının rol oynadığı düşünülmektedir.

Yemek borusu kanseri erken evrede çoğu zaman belirti vermez. Belirtiler, özellikle yutma güçlüğü, genellikle tümör büyüdükten sonra ortaya çıkar. Bu nedenle hastaların önemli bir kısmı ileri evrede tanı alır. Erken evrede yakalanan tümörlerde ise tedaviyle tam iyileşme şansı belirgin şekilde yüksektir.

Türleri

  • Skuamöz hücreli karsinom (yassı hücreli kanser): Yemek borusunun iç yüzeyini döşeyen yassı hücrelerden gelişir. Genellikle yemek borusunun üst ve orta kısmında görülür. Sigara, alkol ve çok sıcak içecek tüketimi ile ilişkilidir. Dünyada ve ülkemizde en sık görülen türdür.
  • Adenokarsinom: Salgı bezlerinden gelişir. Genellikle yemek borusunun alt kısmında, mideye yakın bölümde görülür. Uzun süreli reflü hastalığı, Barrett özofagusu ve obezite ile ilişkilidir. Batı ülkelerinde sıklığı giderek artmaktadır.
  • Nadir türler: Küçük hücreli kanser, melanom, lenfoma ve sarkomlar.

Nedenleri ve Risk Faktörleri

  • Sigara ve tütün kullanımı: Her iki türün de en önemli risk faktörlerinden biridir.
  • Alkol: Özellikle sigara ile birlikte kullanıldığında risk çok daha fazla artar.
  • Çok sıcak içecek ve yiyecekler: Çok sıcak çay ve diğer sıcak içeceklerin sık tüketimi yemek borusu iç yüzeyini tekrarlayan şekilde hasara uğratır.
  • Uzun süreli reflü hastalığı: Mide asidinin yıllarca yemek borusuna kaçması.
  • Barrett özofagusu: Uzun süreli reflüye bağlı olarak yemek borusunun alt kısmındaki hücrelerin değişime uğraması; adenokarsinom için önemli bir öncü durumdur.
  • Obezite: Özellikle karın bölgesinde yağlanma, reflüyü ve adenokarsinom riskini artırır.
  • Sebze ve meyveden fakir beslenme
  • Turşu, tuzlanmış ve tütsülenmiş gıdaların aşırı tüketimi
  • Akalazya: Yemek borusunun alt ucundaki kasın gevşeyememesi.
  • Kostik madde yanıkları: Çocuklukta çamaşır suyu, kireç çözücü gibi yakıcı maddelerin yutulması yıllar sonra kanser riskini artırır.
  • Baş-boyun kanseri geçirmiş olmak
  • İleri yaş ve erkek cinsiyet
  • Bazı nadir kalıtsal durumlar (tilozis gibi)

Belirtileri Nelerdir?

  • Yutma güçlüğü (disfaji): En sık belirtidir. Başlangıçta katı gıdalar (et, ekmek) boğazda veya göğüste takılır gibi olur; zamanla yumuşak gıdaları ve sıvıları yutmak da zorlaşır.
  • Yutarken ağrı veya yanma
  • Açıklanamayan kilo kaybı: Yutma güçlüğü nedeniyle beslenmenin azalması ve hastalığın kendisine bağlı.
  • Göğüs kemiğinin arkasında ağrı, baskı veya yanma
  • Uzun süren hazımsızlık ve mide ekşimesi
  • Yiyeceklerin geri gelmesi, kusma
  • Ses kısıklığı
  • Kronik öksürük; yemek yerken öksürme ve boğulma hissi
  • Kusmukta kan veya katran renginde dışkı
  • Halsizlik ve kansızlığa bağlı yorgunluk

Tanı Nasıl Konur?

  • Endoskopi: Ucunda kamera bulunan ince bir boru ile yemek borusunun içi incelenir ve şüpheli alanlardan biyopsi alınır. Tanı, biyopsinin patolojik incelemesi ile kesinleşir.
  • Baryumlu özofagus grafisi: Kontrast madde içirilerek çekilen röntgen ile yemek borusundaki daralmalar gösterilebilir.
  • Endoskopik ultrason (EUS): Tümörün yemek borusu duvarında ne kadar derine ilerlediği ve çevredeki lenf bezlerine yayılıp yayılmadığı değerlendirilir.
  • Bilgisayarlı tomografi (BT): Göğüs ve karında yayılımın araştırılması.
  • PET-BT: Uzak organlara yayılımın değerlendirilmesi.
  • Bronkoskopi: Üst ve orta yerleşimli tümörlerde soluk borusuna yayılımın araştırılması.
  • Kan testleri: Kansızlık ve beslenme durumunun değerlendirilmesi.

Evreleme

Tedavi planı, kanserin evresine göre yapılır. Evre; tümörün yemek borusu duvarında ne kadar derine ilerlediğine, lenf bezlerine yayılıp yayılmadığına ve uzak organlara (karaciğer, akciğer, kemik) sıçrama olup olmadığına göre belirlenir. Erken evrede tümör yalnızca iç yüzeyde sınırlıyken, ileri evrede çevre dokulara ve uzak organlara yayılmıştır.

Tedavi Seçenekleri

Tedavi; kanserin türü, evresi, yerleşimi ve hastanın genel sağlık durumuna göre, cerrah, tıbbi onkolog, radyasyon onkoloğu ve gastroenteroloğun birlikte yer aldığı multidisipliner bir ekip tarafından planlanır.

  • Endoskopik tedavi: Çok erken evredeki tümörler ve Barrett özofagusundaki ileri hücre değişiklikleri, ameliyat gerekmeden endoskopi ile çıkarılabilir (endoskopik mukozal rezeksiyon, endoskopik submukozal diseksiyon) veya yakılabilir (radyofrekans ablasyon).
  • Cerrahi (özofajektomi): Yemek borusunun tümörlü kısmının ve çevre lenf bezlerinin çıkarılmasıdır. Çıkarılan kısmın yerine genellikle mide yukarı çekilerek boru şekline getirilir. Büyük bir ameliyattır; deneyimli merkezlerde yapılması önemlidir. Uygun hastalarda kapalı (minimal invaziv veya robotik) yöntemler kullanılabilir.
  • Ameliyat öncesi kemoterapi ve/veya radyoterapi (neoadjuvan tedavi): Lokal ileri evre tümörlerde tümörü küçültmek ve tedavi başarısını artırmak için uygulanır.
  • Kemoradyoterapi: Ameliyat için uygun olmayan hastalarda veya bazı skuamöz hücreli kanserlerde kemoterapi ve radyoterapinin birlikte uygulanması.
  • İmmünoterapi: Bağışıklık sisteminin kanser hücrelerine karşı harekete geçirilmesini sağlayan ilaçlar; ameliyat sonrası ve ileri evre hastalıkta kullanılabilir.
  • Hedefe yönelik tedaviler: HER2 gibi belirli özellikler taşıyan adenokarsinomlarda.

Destekleyici (Palyatif) Tedaviler

  • Stent: Tümörün daralttığı yemek borusuna endoskopi ile metal bir tüp yerleştirilerek yutmanın kolaylaştırılması.
  • Beslenme tüpü: Ağızdan yeterli beslenemeyen hastalarda mideye veya ince bağırsağa yerleştirilen tüp ile beslenme.
  • Ağrı kontrolü ve diyetisyen desteği

Beslenme Önerileri

Yemek borusu kanserinde kilo kaybı ve beslenme bozukluğu sık görülür ve tedaviye yanıtı olumsuz etkiler. Bu nedenle beslenme desteği tedavinin önemli bir parçasıdır:

  • Az ve sık öğünler; her lokmayı iyice çiğneyin.
  • Yumuşak, püre kıvamında, kalori ve proteinden zengin besinler tercih edin.
  • Yemekten sonra hemen uzanmayın.
  • Diyetisyen önerisiyle yüksek kalorili sıvı besin destekleri kullanılabilir.
  • Ameliyat sonrası dönemde bir diyetisyen eşliğinde beslenme planı yapılmalıdır.

Korunma Yolları

  • Sigara ve tütün ürünlerini bırakın.
  • Alkol tüketimini sınırlayın veya hiç tüketmeyin.
  • Çay ve diğer içecekleri çok sıcak içmeyin; birkaç dakika soğumasını bekleyin.
  • Sebze ve meyveden zengin beslenin; tuzlanmış ve tütsülenmiş gıdaları azaltın.
  • Sağlıklı kiloyu koruyun.
  • Uzun süreli reflü şikâyetlerinizi tedavi ettirin.
  • Barrett özofagusu tanısı aldıysanız hekiminizin önerdiği aralıklarla düzenli endoskopi kontrolü yaptırın.
  • Çamaşır suyu ve kireç çözücü gibi yakıcı maddeleri çocukların ulaşamayacağı yerlerde, orijinal ambalajlarında saklayın.

Sık Sorulan Sorular

  • Her yutma güçlüğü kanser midir? Hayır; reflüye bağlı daralmalar, akalazya ve kas-sinir hastalıkları da yutma güçlüğü yapabilir. Ancak özellikle 50 yaş üzerinde ilerleyici yutma güçlüğü mutlaka araştırılmalıdır.
  • Yemek borusu ameliyatından sonra normal yemek yenebilir mi? Ameliyat sonrası beslenme düzeni değişir; az ve sık öğünlerle zamanla çoğu hasta ağızdan beslenmeye uyum sağlar.
  • Reflü kansere dönüşür mü? Reflü hastalarının çok küçük bir kısmında Barrett özofagusu ve kanser gelişir; uzun süreli reflü tedavi edilmeli ve hekim takibi yapılmalıdır.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

Yutkunurken lokmaların takılması veya yutmanın giderek zorlaşması, açıklanamayan kilo kaybı, iki-üç haftadan uzun süren ses kısıklığı, göğüs kemiği arkasında ağrı ya da ilaçlara rağmen geçmeyen reflü şikâyetleri varsa bir gastroenteroloji uzmanına başvurun.

Acil durum: Hiçbir şey, hatta tükürüğünüzü bile yutamıyorsanız, kan kusuyorsanız, dışkınız katran renginde ise, şiddetli göğüs ağrısı, nefes darlığı veya yüksek ateş varsa beklemeden acil servise başvurun.

Yemek borusu kanseri gastroenteroloji, genel cerrahi, göğüs cerrahisi, tıbbi onkoloji ve radyasyon onkolojisi uzmanlarından oluşan bir ekip tarafından tedavi edilir; beslenme için diyetisyenlerden destek alınır.

Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; teşhis ve tedavi için mutlaka bir hekime başvurunuz.

Sık Sorulan Sorular

Yemek borusu kanseri hangi belirtilere neden olur?

En yaygın belirti, yutma güçlüğüdür (disfaji). Bunun yanında kilo kaybı, göğüs ağrısı, ses kısıklığı ve mide yanması gibi şikayetler de görülebilir. Bu belirtiler uzun süre devam ederse vakit kaybetmeden doktora başvurulmalıdır.

Yemek borusu kanseri için ana risk faktörleri nelerdir?

Tütün ve alkol kullanımı, kronik reflü, Barrett özofagusu, obezite ve sağlıksız beslenme en önemli risk faktörleridir. Ayrıca 60 yaş üstü ve erkek olmak da riski artırır.

Yemek borusu kanseri nasıl teşhis edilir?

Öncelikle endoskopi yapılarak biyopsi alınır; bu yöntemle kesin tanı konur. Ayrıca BT, PET ve endoskopik ultrasonografi gibi görüntüleme teknikleriyle hastalığın evresi belirlenir.

Yemek borusu kanserinde tedavi seçenekleri nelerdir?

Tedavi, hastalığın evresine göre cerrahi, kemoterapi, radyoterapi, hedefe yönelik ilaçlar veya immünoterapi ile yapılır. Destekleyici tedaviler de yaşam kalitesini artırmak için kullanılır.

Yemek borusu kanserinden korunmak mümkün müdür?

Tamamen önlenemese de risk faktörlerinden kaçınarak korunmak mümkündür. Sigara ve alkolden uzak durmak, sağlıklı kiloyu korumak, reflüyü tedavi ettirmek ve dengeli beslenmek riski önemli ölçüde azaltır.

Yemek borusu kanseri ile ilgili sorunuz mu var?

Kendi durumunuzu yazın, Yemek borusu kanseri ile ilgilenen uzman doktorlara ücretsiz iletelim; yanıtı e-postanıza gelsin.

Bu konuda kendi sorumu sor →